starting up our own green power production unit: 4 solar panels, March 2000
zontwikkelingen "oud"
links
PV-systeem
basics
grafieken
graphs
huurwoningen
nieuws
index
 

SOLARENERGY

Nieuws P.V. pagina 113

meest recente bericht boven

Specials:
ArenA krijgt z'n zonnepanelen
Instraling Valkenburg bij Polder PV tm. 2013
Forse output zonnestroom vermogen België vlak voor winter solstice
Zonneparken ja, zonneparken neen
ECN en Eurotron tekenen contracten in Qatar

19 november 2013 - 9 januari 2014

Voor belangrijke "highlights" voor ons PV-systeem, zie pagina nieuws_PVJSS22.htm

actueel 119 118 117 116 115 114 113 112 111 110-101
100-91
90-81 80-71 70-61 60-51 50-41>>> highlights


9 januari 2014: ArenA krijgt z'n zonnepanelen. Het zat er al een tijdje aan te komen. De talloze voetbal stadions in het buitenland die met enorme zonnepanelen installaties van honderden kilowattpieken tot zelfs soms >1 MWp waren uitgerust, trokken al jaren de aandacht van Nederlandse ontwikkelaars. Zelfs het nog in Den Haag zetelende Siemens heeft zich een tijdje op die markt gestort, o.a. resulterend in een - voor die tijd behoorlijk - 140 kWp project op het stadion van het Duitse Nürnberg, al in 2006. Jammer dat het grote internationale concern in oktober 2012 aankondigde zich compleet uit de solar business terug te trekken, anders hadden we daar vast nog wel wat leuks van kunnen verwachten, ook op dit gebied.


^^^

5 "full-black" multikristallijne modules (vermoedelijk, gezien product portfolio, REC Solar?), op de kantine van HVV '70 (Handbal Vereniging Voorschoten '70) aan de Weddeloop in sportpark Adegeest in mijn geboortedorp Voorschoten. Gesponsord door het in dezelfde gemeente zetelende Randstad Solar (zie ook nieuwsbrief HVV '70, sep. 2012). Zeg maar, "de opmaat naar het serieuzere werk", full-scale solar power plants op heuse sport stadions...

Foto door de webmaster van PPV gemaakt tijdens wandeling op 11 november 2012.

Klein ook fijn
De hier boven getoonde zonnepanelen installatie zou je ook met heel veel verbaal geweld en tong-gekronkel "een PV-systeem op een sportfaciliteit" mogen noemen. Maar dat is natuurlijk wel heel erg ver gezocht. Dus snel over naar "het serieuzere werk"...

Euroborg
Een tijd lang gebeurde er in Nederland vrijwel niets op het vlak van grotere PV-projecten vanwege de bizar slechte investerings-condities. Dus ook niet op grote complexen als sport stadions. Plannen waren er natuurlijk genoeg, en alleen een moeizame wervingscampagne leidde uiteindelijk vorig jaar tot het begin van weer een relatief klein, ditmaal "collectief gefinancierd" PV-systeem op een (enorm) Nederlands voetbal stadion. Helaas ook met forse schaduw problemen van 2 wolkenkrabbers aan de - nota bene - zuid-zijde, dus is er slechts een beperkt deel van het grote dak volume beschikbaar. Ik heb het natuurlijk over het - eerste - 143 kWp project met ZNShine 270 Wp zonnepanelen op het dak van het Euroborg stadion van FC Groningen in de gelijknamige stad. Van de hand van 1miljoenwatt.nl waar RWE/Essent op een slimme manier in is gestapt. Dat project, door mij al tegen het licht gehouden op 31 mei 2013, heeft de eerste fase medio oktober 2013 al afgerond (toen waren de eerste 531 panelen verkocht, een persbericht volgde op 17 december 2013), en is nu met de vervolg fase bezig. Op 7 januari 2014 plaatste trotse initiatiefnemer Sven Pluut op Twitter een foto met de vrachtwagen die de eerste lading zonnepanelen bij Euroborg kwam afleveren. Momenteel zijn er 574 zonnepanelen verkocht aan in totaal 218 deelnemers (gemiddeld dus 2,6 "stuks" per deelnemer). Er zouden in totaal ruim 1.100 PV-modules geplaatst kunnen gaan worden.

ArenA
Van een geheel ander kaliber gaat een typisch showproject worden. Voetbal zit immers tussen de Hollandse oren, en daar kun je dan ook vet mee scoren. Zeker energie bedrijven als Vattenfall, die met nogal wat "sociale acceptatie problemen" worden geconfronteerd, de laatste jaren (zie kader *). En die ook nog eens zeer slechte financiële resultaten hebben laten zien (afschrijving van bijna 30 miljard Zweedse kronen - 3,3 miljard Euro, in juli 2013). Met "voetbal" tussen de oren willen er nog wel eens wat beurzen getrokken worden ter verhoging van de gezamenlijke feestvreugde. Er was al langer sprake van verduurzaming van het voor 140 miljoen Euro tussen 1993 en 1996 gebouwde, grootste Nederlandse, ArenA stadion in Sportpark Strandvliet, langs het spoor in Amsterdam Zuid-Oost. De gemeente Amsterdam is sowieso al lang flink aan de weg aan het timmeren met duurzaamheid sensu lato, en is samen met Stadion Amsterdam N.V. aandeelhouder van de Vereniging Van Eigenaars Amsterdam ArenA (daarnaast worden ook parkeerterreinen rond het stadion door de gemeente geëxploiteerd). Amsterdam is met name actief bij de promotie van projecten binnen de gemeente met inzet van zonne-energie (zie o.a. artikelen van 13 mei 2013 en, n.a.v. verschijnen Zonatlas, van 1 juli 2013).

Leuk voordeeltje voor Vattenfall - voor vieze stroomproductie*

Recent werd bijvoorbeeld bekend gemaakt dat voor het stroomverbruik van de enorme machinerieën benodigd voor het afgraven en transport van vieze bruinkolen voor grootschalige elektriciteits-productie, de eigenaar van NUON, Vattenfall, verregaand is vrijgesteld van het betalen van de zogenaamde EEG Umlage bij de oosterburen. Waardoor de rest van de stroomverbruikers in Duitsland, met name ook de burgers inclusief de 1,3 miljoen PV-eigenaren, met een nog hogere heffing op de kWh prijs worden geconfronteerd (momenteel: EUR 6,24 ct/kWh ex BTW).

Volgens het schokkende bericht van de Deutsche Umwelthilfe zou de (bijna) vrijstelling in het jaar 2013 een absurd volume van zo'n 1,3 TWh aan elektriciteit kunnen gaan betreffen (vergelijkbaar met het jaarverbruik van een miljoenenstad als Köln, of grofweg een derde van de jaarproductie van kerncentrale Borssele). Wat een voordeel van zo'n 68 miljoen Euro voor Vattenfall zou kunnen gaan opleveren...

Bron:
http://www.duh.de/pressemitteilung.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=3250

Energieverbruik - heftig...
Het energieverbruik van ArenA wordt op de website in cijfers getoond. Met name het (zeer prijzige!) gasverbruik is in 2012/2013 dramatisch gedaald (bijna gehalveerd t.o.v. 2011/2012 tot nog steeds een respectabel volume van 10.483 m³) vanwege de inzet van "stadskoude" (1.512 GJ, wordt uit Oudekerkerplas gehaald), terwijl ook het verbruik aan (ook dure) stadswarmte fors is gestegen, naar 26.501 GJ (!). Het stadion heeft volgens NUON een warmte aansluit capaciteit van 3,5 MW (NUON Lentegids, 2012 nr. 1). Ventilatielucht wordt via warmtewisselaars geleid - in de winter wordt die dus voorverwarmd.

Ook het stroomverbruik steeg in genoemde periode, van 8,27 miljoen kWh naar 9,39 miljoen kWh. Een forse stijging van 13,5%. Dat moet allemaal worden "verduurzaamd", uiterlijk in 2015. Een "major task". Voor de goede orde: 9,39 miljoen kWh is het equivalente jaarverbruik van 2.889 huishoudens die gemiddeld 3.250 kWh/jaar verbruiken (laatste StatLine data van 2011). 26,5 Terajoule warmte is het equivalent van 771 huishoudens die op stadsverwarming zijn aangesloten en die een gemiddeld verbruik van 34,36 GJ/jaar zouden hebben (laatst beschikbare cijfer Energie Nederland, van 2012, zie rapport dec. 2012). Heel wat meer als ze minder dan een derde van die hoeveelheid zouden gebruiken (zoals bij Polder PV)...

Zie plaatje met de vier "deelverbruiken":


KLIK op plaatje voor uitvergroting

Synthese van http://www.vanzelfsprekendduurzaam.nl/energie

Verduurzaming - energie
In een artikel van 23 augustus 2011 stond al op de site van Vattenfall's eigendom NUON een beschrijving van de aangebrachte "warmte/koude" (stadswarmte geïntegreerde) voorziening door het energiebedrijf. Die 815 ton CO2 per jaar zou besparen. Het is onderdeel van een groot verduurzamings-offensief van ArenA, "Amsterdam ArenA. Vanzelfsprekend duurzaam", waarvan de bedoeling is dat in 2015 het hele complex "per saldo C02-neutraal" zou moeten zijn. ArenA is om dat ambitieuze doel te bereiken daartoe zelfs een heuse (eigen) "Green Deal" met partners aangegaan volgens de eigen website. Toen al werd gerept over plannen voor zowel een eventuele windturbine als "mogelijkheden om de nieuwste generatie zonnepanelen op het dak te plaatsen". Dit werd ook zo gesteld in de NUON Lentegids van 2012.


^^^
Bird-eye beeld van oost-fassade van Amsterdam ArenA. De zonnepanelen zouden langs
de buitenrand van het complexe gebogen dak geplaatst moeten gaan worden (BingMaps link).

© 2014 Microsoft Corporation - Pictometry Bird's Eye / © 2012 Pictometry International Corp.

Windsof - dank GS Noord Holland...
De "eigen" windturbine ging echter niet door, vanwege het ronduit verbijsterende "totaalverbod" van de provincie Noord-Holland, (herbevestigd eind november 2012). Wat deze ooit op energiegebied vooruitstrevende, windrijke provincie in een keer back to the future in de inktzwarte middeleeuwen parachuteerde. Volgens het "duurzaamheids-jaarverslag" van ArenA (energie paragraaf), is als alternatief een van de bestaande 6 Enercon windturbines bij Oudendijk (al een oud windparkje van 4,8 MW uit 2007, ZW. van Hoorn, kaart) per 1 januari 2014 "geadopteerd". Waarmee dus indirect toch een invulling aan de "windambitie" kan worden gegeven. Al wordt er natuurlijk géén nieuwe windcapaciteit door gebouwd. Ik neem aan dat genoemde turbine in het park ook al lang voorzien is van nieuwe rotorbladen door de Duitse turbine leverancier, gezien eerder gesignaleerde haarscheurtjes in 2011 (artikel Noord Hollands Dagblad). ArenA was gezien het verslag van plan om een webcam op genoemde turbine te plaatsen, en deze "live" tijdens voetbalwedstrijden te laten "meedraaien" op de grote beeldschermen...

Zonnepanelen? Ja, natuurlijk!
Wat betreft de zonnepanelen gaat dat dit jaar echter wel degelijk zijn beslag krijgen, zo wordt er in het nieuwe Vattenfall/NUON persbericht gemeld. Of het hier werkelijk gaat om de eerder gesuggereerde "nieuwste generatie" zonnepanelen (definitie?) laat ik verder in het midden. Het lijkt een vrij onzinnige mededeling, want zeker een energiebedrijf gaat natuurlijk geen zonnepanelen op zo'n grote publiekstrekker plaatsen die 5 jaar geleden ook al werden verkocht. Dat doen Henk en Ingrid op hun eigen huis waarschijnlijk zelfs niet...

Met Vattenfall/NUON zou een contract zijn gesloten om straks een stroom "portfolio" van 90% wind resp. 10% zonnestroom te kunnen hebben. Geambieerd wordt zelfs "overproductie", zodat er bijvoorbeeld met het "nabijgelegen" (NB: 2,3 km...) Academisch Medisch Centrum elektriciteit "zou kunnen worden uitgewisseld". In de Lentegids van 2012 werd gesuggereerd dat "de ArenA in dalperiodes zelfs energie [zou] terugleveren". Dat doen natuurlijk vrijwel alle behoorlijke PV-installaties sowieso tijdens zomerse dagen (zelfs de kleine 1,3 kWp bij Polder PV). En dus ook, indien er een dubbeltarief contract is, tijdens laag-tarief in het weekend.

Bouwer Oskomera - forse track-record
Dat alles terzijde: het welbekende Oskomera mag de zonnestroom klus op het ArenA dak weer gaan uitvoeren ("bekabeling, inkoppeling bestaande installatie, centrale energiemonitoring, levering panelen"), in een verduurzamingsoffensief waarbij ook "Green Deal partijen", de bekende aannemer BAM (BAM Techniek "realiseert de aanleg"), en de projectmanager / ingenieurs organisatie Arcadis zijn betrokken. Oskomera heeft zoals bekend (frequent over bericht op Polder PV) een zeer ruime ervaring in zonne-energie, en was bij de Amsterdamse ArenA sowieso al geen onbekende partij, gezien hun ook al met BAM/Arcadis uitgevoerde klus daar aan o.a. roltrap constructies, in 2005. En met zonnestroom waren ze bijvoorbeeld ook al fysiek participant bij een al wat ouder "lighthouse" project in de regio. De 100 kWp PV-installatie op het platte dak van de Stopera / Muziektheater in Amsterdam (projectsheet). Een systeem met "SDE 2009 groot" beschikking, die in samenwerking met Yellow Step Solar (Greenchoice en International Solar, het later omgedoopte KiesZon®) is uitgevoerd (artikel PPV).

Oskomera heeft talloze andere PV-projecten op haar naam staan, in binnen- en buitenland, van klein tot (zeer) groot (x MWp centrales in zowel België, als, de laatste jaren, in het Verenigd Koninkrijk, zoals het - voor Nederlandse begrippen vooralsnog "ondenkbare" - 11 MWp North Norfolk Business Center / Cromer project). Tot, zeer recent, wederom een smaakmakend exemplaar in Amsterdam. Ze mochten daar ook al "in samenwerking" met opdrachtgever Vattenfall/NUON (stadswarmte / energie leverancier) het 400 kWp PV project op Hal 8 van het RAI beurscomplex in Amsterdam uitvoeren (eind 2013, zie video en foto). Wat in de communicatie als "het grootste zonnedak" van de hoofdstad werd bestempeld. Maar wat nu dus via hetzelfde samenwerkings-verband op het ArenA stadion in een paar maanden tijd alweer zal zijn achterhaald.

ArenA - project data
Want op "niet bewegende, niet licht-doorlatende" delen van het halfronde dak van het ArenA stadion wordt er - zeker voor Nederlandse begrippen - "groots" uitgepakt. Een factor meer dan 2 maal zo "groot". 7.000 vierkante meter aan zonnepanelen moet daar in de eerste helft van 2014 in opdracht van Vattenfall/NUON worden aangebracht, over de gehele gebogen omtrek boven de gootlijn. Dat was in de oorspronkelijke plannen ("duurzaamheids-jaarverslag") trouwens nog "ongeveer 9.000 m²", dus het project is wat kleiner geworden van omvang. O.a. BAM publiceerde een truuk-foto, waarin een simulatie van de plannen werd weergegeven. Onduidelijk is of dat er ook daadwerkelijk zo komt uit te zien (zie foto op site).

Boel paneeltjes
Er wordt gesproken over "ongeveer 4.200 zonnepanelen" die op jaarbasis 930.000 kWh zouden moeten opwekken. Als we zouden uitgaan van een "standaard" module van 250 Wp (nog niet duidelijk) zou het bij dat project om - waarschijnlijk minimaal - een vermogen van 1,05 MWp kunnen gaan. Voorwaar "een forse installatie". Als dat klopt, zou er met een specifieke opbrengst van 886 kWh/kWp worden gerekend, wat een "realistische" weergave van de te behalen productie in west Nederland lijkt weer te geven op een complex dak. Echter, het zou ook om krachtiger modules kunnen gaan, wat die specifieke opbrengst lager zou maken gezien de opgegeven verwachte stroom productie. Dat kan beslist, want er wordt van meerdere oriëntaties gewag gemaakt (vanwege de gebogen dak constructie), en op de "BAM foto" is te zien dat kleine schaduw problemen van stalen constructies kunnen ontstaan. Dat moeten we dus nog even afwachten. Zie update 3 voor meer info!

CO2 vermijden doe je zo
Het artikel van NUON meldt dat genoemde - verwachte - opbrengst goed zou zijn voor 10% van het huidige jaarlijkse stroomverbruik (NB: dus nadat in 2011 allerlei voorzieningen voor warmte/koude opslag zijn getroffen, die de stroomvraag kennelijk hebben verhoogd gezien de benodigde pomp capaciteit, zie grafiek hier boven). Ook wordt gemeld dat de vermeden CO2eq. emissie 430 ton per jaar zou zijn. Dat betekent dat gerekend is met een factor van 462 gram CO2eq per kWh. Dat strookt niet met de laatste opgave in het - zwaar verouderde - Protocol "Hernieuwbare" Energie, wat aan de "vermeden emissie" zijde rekende met 581 gram/kWh, voor PV, met de "stroom mix" voor het al lang verstreken jaar 2008. Het - hopeloos verouderde - Protocol is momenteel in een forse herziening operatie beland, maar harde nieuwe cijfers zijn nog niet officieel bekend gemaakt.

Overigens toont een andere grafiek op de ArenA site dat het complex een totale uitstoot zou hebben van maar liefst 4,08 miljoen kg CO2 equivalenten (bij een totaal energieverbruik van 17,3 miljoen kWh equivalenten). Althans, voor alle genoemde energie opties (stroom, gas, stadswarmte- en koude). Dat is natuurlijk nog zonder automobiliteit, die dat al schrikbarende plaatje nog heel wat erger zal maken. Want elk jaar komen er massale hoeveelheden auto's op het complex af...

De pecunia (zie ook "nagekomen (1)"!)
Financieel bezien had dit project nooit "normaal" gerealiseerd geweest. Volgens eigen zeggen was de "redding" een in oktober 2013 gestart Klimaat en Energiefonds van gemeente Amsterdam. Een revolverend fonds met een budget van 45 miljoen Euro, met per project een maximale terug te ontvangen bijdrage van 5 miljoen Euro. Een fonds wat zich volgens eigen zeggen richt op "financieel en duurzaam renderende projecten" in de gemeente. "Alleen projecten die een aantoonbare significante CO2-reductie teweegbrengen komen in aanmerking voor financiering", volgens de AKEF site. Via het Amsterdamse Investeringsfonds participeert gemeente Amsterdam middels "een deel van de opbrengst van de verkoop van NUON-aandelen". Grappig is hierbij dat via een dergelijk project het ook met goedkeuring van gemeente Amsterdam aan het Zweedse Vattenfall verkochte NUON productie- en leveringsbedrijf (formeel goedgekeurd op 17 juni 2009) nu geïnvesteerd wordt in verduurzaming van een eigen belang (ArenA complex). Terwijl al lang duidelijk is dat Vattenfall veel te veel heeft betaald voor NUON (10,3 miljard Euro...), Wat het internationale concern noopte tot gigantische afboekingen op hun "assets". Het opsplitsen van het concern in een "Scandinavisch" en een "Europees" deel. En ondanks die heftige ingrepen: ook nog de laatste 21% van de aandelen voor het van netbeheerder Alliander afgesplitste productie/levering bedrijf NUON uit te betalen in 2015, aan de met Eurotekens in de ogen afwachtende aandeelhouders in Nederland... Dat heet ook wel in oer-hollands: "het kan verkeren".

Vattenfall/NUON heeft echter voor het ArenA project beslist niet de "hoofdprijs" gescoord uit het Amsterdams fonds. Volgens eigen zeggen hebben ze namelijk 1,6 miljoen Euro gereserveerd voor de investering (indien 1,05 MWp komt dat neer op EUR 1,52/Wp, wat behoorlijk hoog zou zijn voor zo'n groot project). Maar zelfs dat lage bedrag wilden ze kennelijk "binnen een redelijke termijn terugverdienen". En dus was blijkbaar het AKEF fonds van gemeente Amsterdam "nodig" om ze met dit project over de streep te trekken. Dat fonds zou er voor zorgen dat het zonnedak "financieel rendabel geïnstalleerd en geëxploiteerd" zou kunnen gaan worden...

Te optimistische aannames - fact check
Wat meestal bij dit soort "mega"projecten gebeurt, geschiedde - uiteraard - ook weer bij de aankondiging op o.a. de NUON site (veelvuldig her en der gekopieerd zonder inhoudelijk commentaar). Want onder het hoofdje "een van de grootste in Europa" claimt het bedrijf dat dit PV-project "de ArenA in de top drie van Europese 'zonnestadions' zou gaan brengen". Waarbij alleen Stade de Suisse (Bern, CH) en Bentegodi (Verona, I) "meer zonnestroom zouden leveren". Vattenfall/NUON besluit dan in dezelfde alinea weer met een conclusie over "capaciteit" (lees: opgesteld vermogen), dat wat Nederland betreft ArenA straks "over de op een na grootste zonnepaneleninstallatie op een dak, na het nieuwe distributiecentrum van Hitachi" zou gaan beschikken.

Ik moet Vattenfall/NUON een beetje teleurstellen bij deze aannames, al blijft het natuurlijk "een van de grootste stadion projecten in Europa". Waarvoor ze beslist mogen worden gecomplimenteerd. Want de harde data laten onder anderen het volgende zien. Hier is geen zeer diepgaande research voor gedaan. Opgegeven data willen daarbij nog wel eens (soms zelfs fors!) verschillen, de van giga-sponsors en bakken met geld vergeven sportwereld wil op dit vlak haar kiezen nog wel eens op elkaar houden, en er kunnen (dus beslist) meer grote stadions met PV zijn, ook in Europa. Goede data zijn lastig te vinden, ik ben er een aardige tijd zoeken aan kwijtgeraakt. Dus ik houd het bij het volgende.

(1) Eerst de claim "ArenA top drie van Europese 'zonnestadions'":

  • Fritz-Walter-Stadion (Kaiserslautern, D). Eind 2009 (fase 1-2) - juni 2010 (fase 3). 1,38 MWp (cf. site Solar Energiedach !, elders als "1,35 MWp"), opgegeven "1,156 kWh/yr", in Engelse schrijfwijze, klopt natuurlijk niet (1,16 GWh/jaar is veel waarschijnlijker gezien "eq. 450 households"). 10.000 m², 5.800 multikristallijne Lite-On modules, Lite-On Corp. (Taiwan) met het Duitse Solar Energiedach GmbH. Zie ook hier en hier (overal zelfde, onopgemerkte lerp van een fout bij opgegeven stroom productie, zelfs op site van de module leverancier!).

  • Stade de Suisse (Wankdorf/Bern, CH). Mei 2005 - 2007. 1,354 MWp, 1,1 - 1,2 GWh/jaar. 12.000 m², ca. 7.000 multikristallijne Kyocera modules, Tritec AG Schweiz, exploitant BKW Energie AG. Zie ook hier en hier, en mijn eerdere bespreking van 20 aug. 2007.

  • Weser-Stadion (SV Werder, Bremen, D). 2010-2011. 1,2 MWp, 1,0 GWh/jaar (andere bron noemt echter 750 MWh/jaar). 16.000 m², (andere bron: 18.100 m²) o.a. 511 kWp Alwitra EVALON matten (1.736 units) met dunnelaag triple-junction amorf Si cellen van het gefailleerde (Amerikaanse) UniSolar "geïntegreerd" in het omvangrijke, gerenoveerde dak van het stadion. Verder een stadion "omhullend" fassade systeem met glas-glas modules, en in de binnenring van de dak koepel een compleet doorzicht-systeem, bestaand uit semi-transparante modules. In totaal werd "200.000 solarzellen" opgegeven. Zie o.a. Alwitra detail info.

  • Stadio Marc'Antonio Bentegodi (Verona, I). Nov. 2009. 999,5 kWp. 929 MWh/jaar. 9.591 m², 13.321 cadmium-telluride First Solar (USA) FS-275 dunnelaag modules, juwi Energie Rinnovabili Srl., Italië. NB: het moederbedrijf heeft zich in Duitsland in 2012 volledig uit dit marktsegment teruggetrokken omdat het onder de zwaar afgeknepen EEG condities niet meer economisch rendabel zou zijn te krijgen.

  • Signal Iduna Park (Westfalen stadion dak Borussia BVB Dortmund, D, zou het grootste stadion van Duitsland zijn). 2011-2012. 920,64 kWp (persbericht Q-Cells; andere bronnen: 924 kWp). 810 - 830 - 860 MWh/jaar (laatste getal van Q-Cells, meest waarschijnlijk). 8.272 m², 8.768 stuks Q.SMART UF L 105 CIGS dunnelaag modules (module rendement 13,4%), van het in april 2012 insolvent geraakte - en later in oktober van dat jaar aan het Koreaanse Hanwha Chemical Corporation verkochte, beroemde Duitse Q-Cells. Fraaie luchtfoto van het dak, met volledig geïntegreerd logo van Borussia in het zonnepanelen-veld, HIER.

  • Coface-Arena (stadion FSW Mainz 05, Mainz, D). 2011, 846 kWp. 700 - 750 MWh/jaar. 9.000 m², 11.000 CdTe dunnelaag First Solar (USA) modules. juwi Energieprojekte GmbH, Wörrstadt, in samenwerking met Stadtwerke Mainz AG. Via gezamenlijke dochter RIO Energie wordt deze installatie geëxploiteerd als een Bürger Solaranlage, waarin honderden burgers financieel hebben geparticipeerd.

In bovengenoemd lijstje van Europese "PV-stadions", valt NUON met haar ArenA project net buiten de boot, en moet ik ze helaas voorlopig doorverwijzen naar de vierde plaats (met onder voorbehoud: misschien zijn er nog andere, zeer grote voetbalstadions met >1 MWp aan PV op het dak). Volgens mijn gegevens zou de ArenA installatie zelfs dus mogelijk groter gaan worden dan het systeem op het Italiaanse Bentegodi stadion. Of er is aan de laatste nog capaciteit toegevoegd waar ik geen weet van heb.

Wel is het zo dat de door NUON voor het ArenA project genoemde - verwachte - jaar productie aan zonnestroom (930 GWh) vrijwel overeenkomt met de bekende verwachte data voor het Italiaanse Bentegodi stadion. Het hangt dan sterk af van correcte weergave van die "verwachtingen", hoe ArenA straks ingeschaald zal moeten worden in de "stroomproductie/jaar ranglijst". Daarbij moeten twee harde feiten worden vermeld: Amsterdam Zuid-Oost kent weliswaar een relatief hoge instraling voor Nederland (kustgebied). Maar Verona ligt in de noord-Italiaanse Po-vlakte, waar de instraling nog een fors stuk hoger is dan in (west) Nederland. PVGIS berekent voor Verona 4.010 Wh/m².dag instraling in het horizontale vlak, Amsterdam ZO krijgt slechts 2.920 Wh/m².dag volgens die bekende rekentool!

Mogelijk kom ik later meer details over het Nederlandse stadion project te weten - er zitten een paar vragen in de pijplijn. Ik zal eventuele nieuwe data onder dit artikel bijplaatsen als dat lukt.

(2) Claim "op-een-na-grootste PV-installatie op een dak" in Nederland:

  • Floriade dak (Vijfhuizen/Hoofddorp, NH). 2002, 2.287 kWp (!). 1,23 GWh/jaar. 26.110 m², NO-ZW kappen gigantisch grote "kas" (Bing Maps link), met 19.380 speciaal gemaakte monokristallijne doorzicht modules. Dit enorme BIPV project, nog steeds de grootste gebouw-gebonden "enkelvoudige" PV-installatie van Nederland, werd destijds getrokken door Siemens en ... Energiebedrijf NUON!!! Zie ook dit artikel in TW (16 juni 2006), en mijn beschouwing plus foto in (CBS stats) artikel van 30 aug. 2012. Het is ronduit bizar dat NUON haar eigen megaproject niet eens heeft genoemd, of ze hebben dat willen wegwuiven vanwege het woordje "op"?

  • Venco Campus / Vencomatic B.V. (Eersel, NB). Juli 2012, 1.627,92 kWp. Stroomproductie: zie "nagekomen (2)"! 5.712 stuks multikristallijne 285 Wp Trina Solar modules met power-optimizer voor elk paneel, en 119 SolarEdge omvormers op plat dak nieuw hoofdkantoor Venco Group, met Slim Bouwen certificaat. En inmiddels zelfs de hoogste waardering: vijf sterren BREEAM-NL Nieuwbouw Oplevercertificaat. Het "compromisloos duurzaamste" gebouw van Nederland, volgens de BREEAM lijst ! Er werd dan ook al rap een leuke Tweet geplaatst door de projectontwikkelaar - installateur, AliusEnergy B.V. uit dezelfde gemeente...

  • Hitachi Data Systems (Zaltbommel, Gld). 1.605,6 kWp, mogelijk 1,54 GWh/jaar (met vraagtekens, zie mijn artikel, met andere referenties). 6.120 monokristallijne JA Solar modules (2 typen), op vrijwel plat dak met licht afschot op nieuw logistiek centrum, met oppervlakte van 17.000 m² (niet alles "bezet"). Oskomera Solar Power Solutions (Deurne).

  • Heineken brouwerij (Den Bosch, NB). 908 kWp, 3.632 stuks multikristallijne REC modules, speciaal om "Wieckse Witte" als "zonnebier" in de markt te kunnen zetten. Zie ook mijn bijdrage van 26 maart 2013 (met toevoegingen).

Uit bovenstaande "Nederlandse" lijstje, blijkt dus ook deze claim van Vattenfall/NUON niet te kloppen. Sowieso komt het nieuwe ArenA project hier al op de vierde plaats terecht wat capaciteit betreft. Tellen we het nota bene eigen (NUON), al oude "BIPV" Floriade dak project, heel flauw, niet mee, belandt het nieuwe initiatief op de derde plaats.

Een groot - en leuk - zonnestroom project is en blijft ArenA Amsterdam natuurlijk beslist. Maar dit wilde ik maar even hebben gezegd...

Amsterdam ArenA krijgt zonnedak (site opdrachtgever Vattenfall/NUON, 8 jan. 2014)
Amsterdam ArenA krijgt zonnedak (site aannemer BAM, 8 jan. 2014)
Amsterdam ArenA krijgt zonnedak (site module importeur en uitvoerder Oskomera, jan. 2014)
Zonnepanelen op dak Amsterdam ArenA (De Financiële Telegraaf, 8 jan. 2014)
Green Deal voor Amsterdam Arena (site Ondernemendgroen.nl, 2011)
Amsterdam ArenA over op duurzame warmte en koude (NUON site, 23 aug. 2011)

Vanaf 2015 CO2-neutraal genieten in de Amsterdam ArenA. Warme en koude rillingen. - NUON Lentegids 2012 (1): 38-39.


Nagekomen

(1) ArenA met deel SDE+ (10 jan. 2014). Bij navorsen blijkt Amsterdam ArenA een SDE "plus" 2011 beschikking te hebben van 100 kWp (grofweg 10% van het totale project volume). Dat zijn dus extra interessante inkomsten, waar o.a. de Ajax fans via hun elektriciteitsrekening ook aan gaan meebetalen (SDE opslag grafiek elektra, zie mijn artikel van 8 jan. 2014). De SDE heffing op stroomverbruik bedraagt in 2014 0,23 Eurocent per kWh (ex BTW), dat is 0,28 Eurocent/kWh incl. BTW.

Afhankelijk van de situatie in welke "fase" van die regeling het 100 kWp projectdeel is ingeschaald, zou voor de stroomopwek te verwachten in de tweede jaarhelft van 2014 (als het project in eerste jaarhelft wordt gebouwd en snel aan het net gekoppeld) een voorschot verwacht mogen worden van 3,6 Eurocent/kWh (fase 1). SDE 2011 werd waarschijnlijk al binnen een dag overtekend, dus latere inschrijvingen hadden sowieso geen schijn van kans meer...

In de persberichten van de betrokken partijen is van deze leuke extra incentive niets terug te vinden.

(2) Venco Campus hoogste gebouwgebonden zonnestroom-productie? (10 jan. 2014). Via het twitter account van AliusEnergy B.V., project trekker van het qua capaciteit op 1 na grootste "enkelvoudige gebouwgebonden" PV project in Nederland (3e plaats als Azewijn 1,8 MWp vrijeveld installatie op vuilnisbelt Gelderland zou worden meegerekend), werd kond gedaan van een mooie boodschap. Gemeten over het gehele kalenderjaar 2013, wat geen "exceptioneel" jaar was (met in Valkenburg ZH gelijke instraling als in 2012, ook al een "net iets bovengemiddeld jaar"), werd bij hun prachtige project in Eersel, Noord-Brabant, een stroom opbrengst gemeten van, exact, 1.456.111,16 kWh (= 1,46 GWh). Dat resulteert voor dat eerste volledig bemeten kalenderjaar in een relatief hoge specifieke opbrengst van 894,5 kWh/kWp (weinig lager dan de project prognose van 900 kWh/kWp.jaar). Ook al is dat iets lager dan diverse, van antieke OK4 omvormers voorziene panelen bij Polder PV, 7 kilometer van de instralings-rijke kust (met name de Kyocera 50 Wp paneeltjes, in serie geschakeld op 1 OK4, deden het zeer goed, met bijna 967 kWh/kWp in 2013, de oudste modules zaten op een [veel] lager niveau), voor Noord Brabant (relatief "lichtarme" regio in NL, zie KNMI instralingskaart, gelegen in oranje band 355.000 - 360.000 joule/cm²) is het een prima prestatie.

Bovendien: Eersel komt hiermee in een keer wat stroomproductie betreft op de eerste plaats bij de gebouwgebonden PV projecten in Nederland. Want voor het voor de helft zeer slecht (op NO) georiënteerde Floriade dak werd slechts een prognose afgegeven van (gemiddeld) 1,23 GWh/jaar volgens het datasheet van Siemens/NUON. Alleen in het qua zoninstraling absolute topjaar 2003 zou dat dak 1,57 GWh hebben gegenereerd (PV Database.org). Met de gemeten productie in 2013 (19% hoger dan gemiddelde prognose van het al oude Floriade dak) komt AliusEnergy met het project Venco Campus dus waarschijnlijk al gegarandeerd op een gemiddeld hogere output dan het qua opgestelde capaciteit 40% grotere Floriade project...

Er werd door AliusEnergy gesuggereerd dat de door hen gebruikte SolarEdge power optimizer oplossing in Eersel ook gebruikt zou kunnen gaan worden bij het complexe dak van ArenA Amsterdam...

(3) Definitieve project gegevens (11 jan. 2014). Via e-mail kreeg ik antwoord op mijn vragen over de exacte ArenA PV projectgrootte. In een separaat bericht daarover de laatste stand van zaken, hier.


En verder (andere, natuurlijk beslist niet alle "solar stadiums"):

Sports stadiums world-wide put players in a renewable spotlight (22 sep. 2009, PV-Tech. Tale-telling frase van deze PV specialisten over hun onderzoek naar PV-stadions: "... so far the world of sports seems to be holding its tongue on this matter")

Stadions met PV-installaties in Zwitserland (al wat ouder, installs 2001-2008, incl. Wankdorf)

50 jahre Bundesliga - das sind die sonnigsten stadien Deutschlands (8 aug. 2013, 15 grootste (?) PV-installaties op Duitse voetbal stadions)

Stadium in Taiwan Almost Completely Covered in Solar Panels (13 mei 2009, zie ook vervolg verhaal 6 juli 2009. Waarschijnlijk nog steeds wel "de aller-mooiste". Het 1 MWp project met 8.844 kristallijne modules, volledig geïntegreerd in het spectaculaire Kaohsiung World Games stadion in Taiwan (zie hun site). Veel YouTube filmpjes en foto's op internet van deze ronduit prachtig uitgevoerde mega-installatie, architect Toyo Ito)

NRG Solar, wind to power Philadelphia Eagles Stadium (zie ook fact-sheet: 3 MWp PV-systeem op het dak en de zuid-fassade van het Lincoln Financial Field stadion van de Philadelphia Eagles, incl. aanpalende gebouwen en "canopy" systeem boven parkeerplaatsen naast het stadion. 14 micro-wind turbientjes ronden het geheel af)

NRG Energy Installs 49th Solar Frame to Complete Levi’s® Stadium Suite Tower Roof (24 okt. 2013, ook de Amerikanen krijgen de smaak te pakken, hier een nog bescheiden 375 kWp installatie op stadion in San Francisco. Wacht maar totdat ze het licht gaan zien daar. Hun American Football stadion daken zijn GROOT!)

Construction Starts On Solar-Powered Stadium In France (10 apr. 2013, nieuw stadion Bordeaux met grote PV-installatie, oplevering verwacht 2015, moderne - typisch Franse? - architectuur)

First Brazil 2014 World Cup Solar Powered Stadium Opens (in aanloop naar FIFA World Cup in Brazilië, zijn/worden verschillende voetbal stadions van zonnestroom genererende power plants voorzien)

Neoenergia and Odebrecht Energia start construction of solar plant at the Arena Pernambuco soccer stadium in Brazil (persbericht 19 feb. 2013 van Gehrlicher Solar España, project Arena Pernambuco zou 1 MWp groot worden en in juni van dat jaar moeten zijn afgerond)


8 januari 2014. Belastingdruk stroomprijs overschrijdt pijngrens ... maar voor PV ideaal. Ik klaag al jaren over absurde taferelen op de zogenaamde "vrije" energiemarkt, en het lijkt er alleen maar erger op te worden. Nota bene in een periode dat de meest "liberale" partij van al, de VVD, de scepter zwaait in Den Haag. Die, ook al onbegrijpelijk vanuit hun liberale wereldbeeld, via hun zegslieden een bizarre zure campagne voeren als het over de meest decentraal toepasbare, door honderden miljoenen "vrije" wereldburgers in te vullen optie van al gaat: zonne-energie. Hoe "leeg" kun je worden in je hoofd.

Pijnpunten
Een van vele "pijnpunten" is de opbouw van de stroomprijs. Die is compleet artificieel, heeft vrijwel niks (lees: steeds minder) met "vrije keuze" te maken, en wordt gedomineerd door belastingen. Dit terwijl een groot deel van de energie nota ook al niks met "afname van een fysiek product" heeft te maken, maar met verbijsterende vormen van vastrecht woeker bij zowel "transport"kosten, als bij kunstmatige winstgeneratoren zoals - in extremo in 2014 - het "vastrecht levering" bij woekeraars als Vattenfall (artikel).

Vanwege de enorme overschotten aan stroomproductie uit hernieuwbare bronnen in Duitsland (met name windenergie en zonnestroom), worden grote hoeveelheden - met name kolen - stroom in Nederland "gedumpt". Is er in ons land sowieso de laatste jaren al een overschot aan gitzwarte fossiele productie ontstaan. En wordt dat qua nieuw productie potentieel nog veel erger als 1,07 GW Maasvlakte MPP3 E.ON en 1,6 GW! Eemshaven Centrale RWE hun nieuwe kolenbakken gaan aansteken. Wekken collectieven en burgers steeds meer superschone stroom zelf op omdat ze niks (meer) te maken willen hebben met de grote (oude en nieuwe) vervuilers in ons land. Is het land nog steeds in een diepe crisis (laag stroomverbruik industrie). En is de all-in stroomprijs dus een lachertje. Sterker nog: het netto effect op de all-in kWh prijs ex vastrecht load is zelfs: een licht dalend eindresultaat, i.p.v de overal nagekwaakte (want: onbegrepen) onzin van >=7% "stijging per jaar"...

Belastingdruk over de pijngrens
Naast de bescheiden, en zelfs behoorlijk dalende "kale" leverings-component, is er immers die van gewapend beton gebouwde pilaar genaamd "belastingen". En die gaan niet weg. Die worden elk jaar nog hoger als er niet wordt ingegrepen (door WIE dan wel?). Met de meeliftende BTW roomt de Staat der NEEderlanden zelfs "progressief" steeds meer weg van elke kilowattuur die u onwetend - of zeer bewust - verbruikt. Ik heb recent de ontwikkeling van de variabele kWh prijs inclusief belastingen voor u op een rijtje gezet in het - representatieve - geval Vattenfall/NUON enkeltarief "grijs": hier.

Voor aanbieders die een of andere vorm van "korting" op de stroomprijs geven, zoals bij klanten van Greenchoice ("kortingsgarantie"), is het eindresultaat helemaal om te janken. Tenminste, als je alleen maar stroom zou "verbruiken". Uiteraard heb ik dat weer met het nieuwe stroomtarief voor 1 januari 2014 voor u inzichtelijk gemaakt in het volgende Excel tabelletje. Het betreft immers mijn eigen situatie. En die wil ik exact op het netvlies blijven houden:

"Levering" - steeds minder significant
In het staatje de actuele kWh prijs die Greenchoice mij toerekent tot en met eind juni 2014. Daarbij wordt het kale grijze variabele stroomtarief van Vattenfall overgenomen (6,653 Eurocent/kWh, dat is 6,18% lager dan het tarief in de tweede jaarhelft van 2013 ), wordt er - voor mij als zonnestroom opwekker - een halve Eurocent/kWh incl. BTW (= 0,413 Eurocent/kWh ex BTW) van afgetrokken (in rood: "zonne-korting"), en moeten de "ergste" posten er allemaal nog bij.

Transport variabel niet meer sinds 2009
Transportkosten hebben sinds 2009 voor elektriciteit géén variabele component meer. In 2008 was die component ("transport per kilowattuur") bij toen nog Continuon 4,138 Eurocent/kWh incl. BTW, naast de al bestaande vastrechten aansluiting, transport, en meetdienst voor max. 3x 25 amp. aansluiting. Die variabele component is volledig vervangen door het mega-hoge vaste capaciteitstarief per 1 jan. 2009, zie aparte grafiek elders.

Energiebelasting - baggervet troetelkindje NL Staat
De grootste post bij de kWh prijs opbouw is en blijft de energiebelasting (EB). Die is weer met 1,72% t.o.v. 2013 gestegen tot een al opmerkelijk hoog bedrag van 11,85 Eurocent/kWh. Een factor 1,8 maal het kale leveringstarief ("hoezo vrije energiemarkt?").

Nieuw, hard groeiend speelkameraadje EZ: SDE heffing
We zijn echter nog niet klaar. Er is sinds 1 januari 2013 ook nog een SDE heffing op het variabele verbruik (ook voor gas), en die is in 2014 voor elektra al meer dan verdubbeld (+ 109%) t.o.v. vorig jaar. Die heffing zou naar duurzame energie projecten toe gaan die onder het SDE "plus" regime vallen, waar burgers echter niks meer hebben te schaften maar er wel aan mee moeten betalen. Wat bovendien een "zichtbaar te maken doelheffing" zou zijn, maar wat bijvoorbeeld Vattenfall doodleuk in de extreem veel grotere energiebelasting post "verstopt" met een dikke vinger richting Den Haag (zie voorbeeld). De SDE heffing op stroom is in 2014 voor kleinverbruikers ("eerste energiebelastingschijf") €ct 0,23/kWh ex BTW, en gaat in 2015 naar een niveau van €ct 0,36/kWh (plus 56,5%), en in 2016 naar €ct 0,56/kWh (plus 55,6%). Volgens het volgende schema voor elektriciteit (zie Wet "ODE"):

Exclusief BTW bedraagt genoemde SDE heffing in mijn geval per 1 januari 2014 dus al ruim 1% van de totale stroomprijs - een aandeel dat de komende jaren waarschijnlijk verder zal gaan stijgen.

BTW - afromen is lekker, zeker met verhoogd tarief
Als we alle "ex BTW" posten in mijn tarief overzicht voor Greenchoice optellen gaat de Staat der NEEderlanden daar ook nog eens de per 1 oktober 2012 naar 21% verhoogde BTW extra over afromen. En houden we een heftige belastingdruk EB + SDE + BTW over van maar liefst €ct 15,93 op een totale kWh prijs (NB: bij een "groene leverancier"...) van €ct 22,17: dat is maar liefst bijna 72% van de all-in stroomprijs! 53,5% van de kWh prijs bestaat uit energiebelasting ex BTW. En al ruim 17% bestaat in het onderhavige geval uit BTW die ook richting de bodemloze zakken van Dijsselbloem cs. zal vloeien - bij afname van stroom.

Dan weet u weer waar ik het over heb, als ik de energiemarkt in Nederland karakteriseer als de Unholy Alliance tussen de energie sector en de Staat der NEEderlanden...

Let ook bij het Greenchoice rekenvoorbeeld op, dat de all-in (ex vastrechten en teruggave EB) kWh prijs natuurlijk ook is gedaald t.o.v. de tweede helft van vorig jaar: minus 0,64%... T.o.v. de eerste jaarhelft van 2013 is die all-in stroomprijs zelfs 1 procent gedaald... "Heftige stroomprijs stijgingen" anyone??

Keerzijde - salderen loopt gevaar
Er is natuurlijk ook een - aanvankelijk positieve - keerzijde aan dit verhaal. Want Nederland "net metered" er op los, wij noemen het (nog steeds bizar slecht gereguleerd) zelf "achter" uw aansluiting (meter) zonnestroom "salderen" met uw verbruik. U mag (herstel: wettelijk verplicht, dus "moet" zelfs) netafname en netinvoeding tegen elkaar wegstrepen. Al gaat dat nog steeds (!!! na 9 en een half jaar artikel 31-c in de Elektriciteitswet !!!) af en toe goed fout, tot bij de grote energiebobo's aan toe (bericht "Retourstroom niet apart afrekenen" van Durk Geertsma in HDC media, 2 dec. 2013). En dat betekent dat u dus ook die immense belastingdruk gewoon op jaarbasis wegstreept met uw opwek.

Dáárom is momenteel in Nederland zonnestroom opwekken en salderen nog steeds (ondanks "price undertaking" tussen EC en Chinese module producenten) zeer lucratief, vanwege de enorme belastingdruk op elke kilowattuur. En is het niet verbazingwekkend dat in 2012 de residentiële "achter de meter" markt volgens berekeningen van CBS al een omvang had gekregen van 70 procent (grafiek). Dat kan beslist in 2013 nog verder zijn toegenomen (het grootste deel van de op 7 augustus 2013 overtekende nationale subsidie regeling voor particulieren is in 2013 geplaatst!). En dat is meteen ook de uitermate kwetsbare achilleshiel van de hele salderingsregeling. Henk Kamp (VVD) van Economische Zaken heeft immers in steeds explicietere bewoordingen laten weten dat salderen van zonnestroom bij kleinverbruikers wat hem betreft stapsgewijs zal worden verstikt en uiteindelijk richting het mortuarium afgevoerd "mag" gaan worden (zie o.a. bespiegelingen in mijn artikel over de aangenomen Eerste Kamer motie van Marijke Vos).

Wat ervoor in de plaats "mag" komen van onze Staatsdienaren is nog steeds in mistflarden gehuld, al zou het kunnen neerkomen op een "standaard belastingkorting", zoals nu voor de nog compleet experimentele (succes nog onbewezen), en strak in het pak genaaide postcoderoos regeling (Energieakkoord) is opgetuigd...

De enorme, volkomen irreële belastingdruk op de kWh prijs zal, als er geen structurele herbezinning bij het huidige of bij toekomstige kabinetten gaat komen, ongetwijfeld, ondanks alles, nog lang zo blijven ...

Bronnen:

Energie tarieven Vattenfall/NUON
Persoonlijk dossier Greenchoice


7 januari 2014: Jaaropbrengst Polder PV in 2013. Er is weer een kalenderjaar om, dus kan de balans weer worden opgemaakt bij de "opwek" en de verbruiks-cijfers bij Polder PV. In dit artikel eerst de "opwek" data van onze inmiddels al aardig "gedateerde" zonnestroom installatie.

Zoals we in het vorige bericht zagen, is er vrijwel evenveel globale instraling in Valkenburg in 2013 gemeten als in 2012. Heeft zich dat ook gespiegeld aan de opwek van zonnestroom bij Polder PV?

In totaal werd er in 2013 door het volledige systeem (hele jaar: 1,336 kWp) 1.178 kWh opgewekt*, een specifieke opbrengst van gemiddeld 881 kWh/kWp. Dat is vrijwel gelijk aan de totale opbrengst in het voorgaande jaar, wat dus synchroon loopt met de vrijwel identieke hoeveelheid globale instraling. Wel zijn er kleine "incidentjes" geweest, kort durende, tijdelijke omvormer haperingen, in beide jaren. Maar kennelijk hebben die weinig invloed gehad op het totaal resultaat. En mogen we met een gemiddelde specifieke opbrengst van genoemde 881 kWh/kWp voor een grotendeels als "antiek" te beschouwen PV-installatie (grootste deel 13 jaar of ouder) gerust van een "goed werkende installatie" spreken. Zoals de heren van Energiebau in voorjaar met hun professionele meetapparatuur ook al onafhankelijk hadden vastgesteld.

* Voor het bepalen van de einde-jaars meterstanden voor 2013 (toen we zoals gebruikelijk bivakkeerden in een tent) is gebruik gemaakt van de omvormer data van eind 30 december 2013 en die van begin 2 januari 2014, waarbij met een verdeelsleutel van de KNMI instralingsdata voor 31 dec. 2013 en 1 jan. 2014 een - relatief betrouwbare - interpolatie is gemaakt.

Sterker nog, er zijn ook subsystemen in onze installatie die een nog hogere specifieke opbrengst hebben getoond, zoals het volgende lijstje laat zien, startend met de 4 oudste modules (ruim 13 en een half jaar oud):

  • 4x 93 Wp SSE (f), 372 Wp: 325,041 kWh = 873,8 kWh/kWp.jaar
  • 2x 108 Wp SSE (f), 216 Wp: 197,066 kWh = 912,3 kWh/kWp.jaar
  • 4x 108 Wp SSE (b), 432 Wp: 363,387 kWh = 841,2 kWh/kWp.jaar
  • 6x 108 Wp SSE (2e + 3e subgroep), 648 Wp: 560,453 kWh = 864,9 kWh/kWp.jaar
  • 2x 108 Wp S, 216 Wp: 196,581 kWh = 910,1 kWh/kWp.jaar
  • Kyocera 2x 50 Wp (geflasht 98,3 Wp): 95,046 kWh = 966,9 kWh/kWp.jaar
  • 1.020 Wp deelsysteem (sinds okt. 2001, oudste 10 PV-modules 93 + 108 Wp): 885,494 kWh = 868,1 kWh/kWp.jaar
  • Alle modules bij elkaar, 1.334,3 Wp: 1.177,121 kWh = 882,2 kWh/kWp.jaar

De relatief slechte prestatie van de in de achterste rij staande subgroep van 4 ACN5000E (108 Wp) modules (blauw) is - naast natuurlijk de in het winterseizoen optredende partiële beschaduwing - met name te wijten aan een ontdekte defecte OK4E-100 omvormer in deze groep toen we terugkwamen van vakantie. Het apparaat kan het in theorie al die tijd "hebben gedaan" (het werd overdag bij zoninstraling warm), maar omdat de logging modus niet meer werkte, kon niet worden vastgesteld of dat inderdaad het geval is geweest. Vandaar dat dit exemplaar door een nog ongebruikte omvormer van hetzelfde type is vervangen, op 30 september 2013. Omdat ik geen data voor de hele vakantieperiode had van die omvormer, heb ik alleen maar gebruik kunnen maken van de laatste uitlezing van het defect gegane apparaat ('s middags, 1 september, vlak voordat we met vakantie gingen). Waardoor zo'n beetje de hele september maand voor (alleen) dat exemplaar dus "mist" in de data. Dit zal het "totaal beeld" voor het hele jaar voor de "getroffen" subgroep (en, in mindere mate, voor de totaal opbrengst van alle PV-modules) scheeftrekken, zoals met name blijkt uit de relatief lage (specifieke) opbrengst voor die groep in de hierboven gemelde meet data.

Ook is wederom duidelijk uit de meetdata, dat de Kyocera modules bovenmatig goed blijven presteren, met een zeer respectabele 967 kWh/kWp.jaar in 2013 (rood). Dat is al zo sinds ze hier werden geïnstalleerd, in april 2010.

Zelfs de zeer matige gemiddelde opbrengst van de "slechtst" presterende, oude subgroep PV-modules, 841 kWh/kWp.jaar, ligt extreem veel hoger dan de totaal achterhaalde "gemiddelde specifieke opbrengst" van 700 kWh/kWp.jaar die in het oude (momenteel gereviseerde) Protocol "Hernieuwbare" Energie van Agentschap NL was te vinden.

Twee grafieken met de verdeling van de productie van het langjarige 1,02 kWp deelsysteem, met de maand producties in 2013 (olijfkleurige curve). In het eerste plaatje voor alle jaren. In het tweede plaatje alleen voor 2013, in vergelijking met het langjarige gemiddelde (zwarte curve). Duidelijk is dat 2013 weliswaar vaak ondermaatse resultaten gaf te zien (met name tegenvallend in mei en juni), maar dat met de hoge juli- en augustus opbrengsten in totaal er toch geen "slechte prestatie" werd neergezet. De "dip" voor september is, zoals in dit artikel gemeld, een "artefact" vanwege de uitval van de data communicatie van een van de 13 omvormers (geen harde meetgegevens beschikbaar, waarde is verder niet gecorrigeerd voor dit "artefact").

December toppertje

Zeer opvallend, ook elders gesignaleerd (bij Blauwe Hoek Spijkenisse zelfs in extremo), en vrij ongebruikelijk: december 2013 had een (iets) hogere opbrengst dan de voorgaande maand november, ondanks de schaduw effecten bij PPV, vanwege de laagstaande zon! Het was bij Polder PV net geen "record" opbrengst voor die maand (2 en een half procent lager dan "record" maand december 2008), maar ook KNMI gaf "zeer zonnig" op voor december 2013. Al bleken de verschillen in het land groot te zijn (55 zonne-uren in Twente, 101 zonne-uren in Westdorpe Zeeuws Vlaanderen, oost van Sas van Gent). De Bilt gaf 80 zonne-uren tegenover 49 voor het langjarige gemiddelde in die maand (artikel KNMI).

Bij collega Ton Peters / Blauwe Hoek (Spijkenisse), liet december 2013 een record zien. Nooit eerder produceerde hij zoveel in die zogenaamd "winterse" maand: 52% meer productie dan in de 10 jaar vanaf 2004! Noot: dat zal deels zijn veroorzaakt door de hoog-rendement hebbende nieuwe StecaGrid omvormer, maar de hoofdoorzaak is het hoge aantal zonuren.

Hoe doet Polder PV het t.o.v. andere installaties?

Een vergelijking met de gemiddelde "prestaties" van Nederland resp. Zuid-Holland op de (waarschijnlijk niet geheel "representatieve" data portal Sonnenertrag geeft beslist geen slecht beeld voor onze oude PV-installatie:

In oranje de resultaten voor ons langjarig bestaande 1,02 kWp deelsysteem ("flachlander", eerste Nederlandse installatie in Sonnenertrag database). 2003 was extreem zonnig, wat dan ook uit de grafiek "knalt". In 2001 was dit deelsysteem nog niet het hele kalenderjaar actief in die configuratie. 2010 was een niet representatief jaar omdat onze installatie in het najaar minstens een maand uit bedrijf was en/of last had van beschaduwende steigerpalen tijdens de omvangrijke dakrenovatie alhier.

De oudste data voor zowel provincie Zuid-Holland (rood-paars), als voor Nederland als geheel (blauw) zijn behoorlijk onbetrouwbaar. Slechts enkele installaties waren in die jaren - met productie gegevens - aangemeld. Zeker in de begintijd zijn er nogal wat foute ingaves geweest in Sonnenertrag, en betrof het vaak kleine, niet bepaald "gunstig geplaatste" systeempjes, met frequent inefficiënte, deels ook haperende (OK4) omvormers. Die oude resultaten mogen dan ook beslist niet als "representatief" worden beschouwd (de "diepe dip" voor heel Nederland in 2002 is zeer waarschijnlijk volstrekt kunstmatig, vanwege een zeer brakke grondslag van de data in die beginjaren). In recente jaren zijn er een paar honderd installaties aanwezig, en wordt de "representativiteit" ervan groter, al moet men voorzichtig blijven om harde conclusies te verbinden aan de vaak op zeer verschillende wijze gemeten, en ook vaak (fout-gevoelige) handmatig geupdate resultaten in dat verder fascinerende portal. Momenteel staan er daar 12.250 installaties uit 30 landen gemeld, bijna 200 MWp. Nederland heeft momenteel 939 PV-systemen met een totaal vermogen van ruim 3,5 MWp daar staan. Gemiddeld 3,7 kWp/installatie, wat een stuk hoger ligt dan een gemiddeld residentieel systeem. Voor België is het daar gemelde systeemgemiddelde al 4,9 kWp, in Duitsland (uiteraard dominant aanwezig in Sonnenertrag) is het zelfs 17,0 kWp.

In ieder geval is uit de laatste jaren op te maken dat het oude systeem van Polder PV weliswaar "iets achterloopt" op het gemiddelde in "de markt". Maar dat de opbrengst voor zo'n antiek systeempje beslist respectabel mag worden gevonden. Het verschil met de - grotendeels pas in de laatste jaren toegevoegde - nieuwere, moderne, met veel efficiëntere omvormers uitgeruste installaties is immers relatief klein.

Nieuwe maand percentage grafiek

Tot slot kan ik u ook verblijden met een nieuw exemplaar van mijn "maand verdeling per jaar" grafiek. Daarin de percentages van de gemiddelde maandopbrengsten per kalenderjaar, waarbij zeer goed de "globaal te verwachten maandopbrengst van een ongeveer zuid-gericht PV-systeem in de kuststrook van Nederland" is te zien. Slechts zeer licht het totaalbeeld beïnvloedende "negatieve factoren", zoals de bescheiden schaduweffecten op 4 modules in de wintermaanden, en het verlies van de "niet bepaalbare" opbrengst van 1 van de 13 omvormers in september 2013, spelen slechts een bescheiden rol. Om een "representatief" beeld te geven, is het duidelijk afwijkende jaar 2010 (dakrenovatie, systeem minstens een maand afgekoppeld cq. last van extra beschaduwing) niet in de berekeningen opgenomen.

De trend is duidelijk: wie er zorg voor draagt dat zijn/haar PV-installatie in de periode maart tot en met september niet wordt beschaduwd, kan al zo'n 82% van de totaal haalbare jaarproductie in een "op zuid gerichte setting bij 30 graden hellingshoek" behalen. Deze grafiek verschilt slechts op detail van degene die werd gemaakt voor de langjarige resultaten tot en met 2012.


5 januari 2014: Instraling Valkenburg bij Polder PV tm. 2013. Op 28 augustus 2013 heb ik voor de eerste maal gedetailleerde grafieken gemaakt van de globale instraling gemeten op KNMI weerstation vliegveld Valkenburg, wat direct westelijk ligt van onze wijk, de Stevenshof in west Leiden. Inmiddels heb ik de volledige jaar reeks tot en met eind 2013 gedownload, en grafisch uitgewerkt. Daaruit blijkt dat de instraling in dat jaar vrijwel identiek is geweest (op jaarbasis), als in 2012. En dat 2013 het 5e jaar op rij is sinds 2009 dat de instraling boven het langjarige gemiddelde heeft gelegen sinds er metingen beschikbaar zijn (volledige jaarreeks vanaf 1988). Sterker nog: in het nieuwe millennium zijn er gemiddeld genomen al een opmerkelijk aantal meer zonuren per jaar geteld dan in de beschikbare reeks (vanaf 1952) in het vorige...

Instraling 2013: 1.080 kWh/m², marginaal hoger dan de 1.079 in 2012. Records in 1998 (laagst in jaarreeks), resp. in het zeer zonnige 2003 (hoogste). Het langjarige gemiddelde ligt op een niveau van 1.070 kWh/m², in Valkenburg.

Voor details, ook van de twee jaarhelften, zie de uitgebreide analyse hieronder gelinkt.

Ook heb ik me ditmaal op het aantal gemeten "zonuren" gestort, die ook in de KNMI deelrapportages zijn terug te vinden. En wel van een veel langere periode. Voor volledig bemeten kalenderjaren zelfs vanaf 1952. Twee grafieken zijn hierover toegevoegd aan de rapportage voor Valkenburg:


KLIK op plaatje voor uitvergroting

In bovenstaande grafiek de volledige time-line aan KNMI data van aantal zonuren per dag op meetstation vliegveld Valkenburg. Het langjarige dag gemiddelde bedraagt 4,5 uur. Met uiteraard veel hogere pieken in de lange zomer periode, en minder zonneuren in de winter periode. Er komen zelfs negatieve waarden van "-0,1 uur" voor, waarmee KNMI dagen bedoelt waarop minder dan 0,05 uur de zon (meetbaar) heeft geschenen. Vandaar dat de X-as in deze grafiek een stukje lager ligt dan op de nullijn. De "negatieve waarden" van -0,1 uur zijn zelfs op het origineel slecht te zien, maar ze zijn wel degelijk aanwezig, er werd 386 maal zo'n "-0,1 uur" geturfd in de KNMI data in de getoonde periode. Dat komt neer op zo'n 6,3 dagen per jaar dat die zeer lichtarme omstandigheden zijn opgetreden.


KLIK op plaatje voor uitvergroting

In deze laatste grafiek een synthese van het aantal zonuren per dag, geaccumueerd per kalenderjaar (gemiddelde in aparte kolom achteraan). Met daarbij een lineaire trendlijn (rood gestreept). En twee voortschrijdende gemiddelde curves. De laagst resp. de hoogst gemeten jaar waarden zijn in gekleurde cijfers weergegeven. In magenta het voortschrijdend gemiddelde van de laatste 5 (aaneengesloten) jaren inclusief het bekeken kalenderjaar. In paars idem voor de laatste 10 aaneengesloten jaren. Kristalhelder uit alle drie de curves blijkt: er worden gemiddeld genomen meer zonuren gemeten in de afgelopen jaren, met name in het afgelopen millennium. Dat is goed nieuws voor zonne-energie oogstende burgers en bedrijven. Maar het kan beslist ook een nog een slecht begrepen bijkomend effect zijn van de door IPCC beschreven klimaatveranderingen en almaar voortgaande CO2 emissies (Keeling curve). En dat blijft voor de wereld als geheel een slechte boodschap...

Verder lezen en kijken op de volgende web pagina (gegevens Polder PV volgen nog):



2 januari 2014: Duitsland november 2013: noch einmal doch viel PeeVau. Onze oosterburen blijven nog steeds verbazen. Terwijl na de verkiezingen, waaruit een "GroKo" ("Grosse Koalition") van CDU/CSU met SPD is gevormd de oorlog tussen de Energiewende voorstanders en afremmers voortduurt, blijven ze daar zonnepanelen installaties bouwen. Zoals al diverse malen eerder gesignaleerd, veel minder dan in voorgaande jaren, maar met blijvend respectabele hoeveelheden. De mogelijkheden zijn vooral voor de grote PV parken echter aan het aflopen (rentabiliteit tot vrijwel nihil zinkend, alleen in zeer gunstige settings nog financierbaar). Maar de totale marktvolumes liegen er nog steeds niet om.

Bij dezen een update van oktober en november 2013. De cijfers voor de laatste maand werden op de laatste dag van 2013 bekend gemaakt door Bundesnetzagentur.

Oktober 2013

  • 10.016 nieuwe PV-installaties gemeld bij Bundesnetzagentur
  • 225,957 MWp vermogen (goed voor zo'n 904.000 moderne modules à 250 Wp)
  • Gemiddelde nieuw gemelde installatiegrootte: 22,6 kWp
  • 25 installaties groter dan 1 MWp, gezamenlijk vermogen 69,6 MWp (30,8% van totaal)
  • Grootste gemelde installatie: Langerringen (Bayern), 10 MWp
  • Residentieel (tm. 10 kWp): 7.488 installaties, gezamenlijk vermogen 49,5 MWp (21,9% van totaal)

November 2013

  • 8.970 nieuwe PV-installaties gemeld bij Bundesnetzagentur
  • 218,751 MWp vermogen (goed voor zo'n 875.000 moderne modules à 250 Wp)
  • Gemiddelde nieuw gemelde installatiegrootte: 24,4 kWp
  • 27 installaties groter dan 1 MWp, gezamenlijk vermogen 69,7 MWp (31,9% van totaal)
  • Grootste gemelde installatie: Wolgast (Mecklenburg-Vorpommern), ruim 8 MWp
  • Residentieel (tm. 10 kWp): 6.709 installaties, gezamenlijk vermogen 43,9 MWp (20,1% van totaal)

Voor november toon ik hier ook het overzicht voor de nieuwbouw cijfers in deze maand sinds installaties onder het EEG vallend verplicht gemeld dienden te worden bij Bundesnetzagentur, vanaf 1 januari 2009:

Duidelijk is te zien dat in november 2013 een wederom forse terugval viel te zien t.o.v. eerdere jaren: slechts een derde van de hoeveelheid nieuw gemeld vermogen die maand in top jaar 2011. Nog steeds echter is een maandelijkse toevoeging van dik 200 MWp een respectabele hoeveelheid. Het langjarige gemiddelde sinds 2009 komt voor november zelfs op ruim 436 MWp uit. Dat is dik 19% meer dan het geaccumuleerde volume (alle jaren!) in heel Nederland, eind 2012, volgens de meest recente inzichten van het CBS (365 MWp)...

Samenvattend komen we tot nog toe met de eerste 11 maanden voor Duitsland in 2013 op de volgende twee overzichten:

Vermogens-aanwas in 2013, per maand, volgens cijfers van Bundesnetzagentur. De groei per maand vlakt licht af, en heeft eind november 2013 een volume van 3,14 GWp bereikt. Per maand daalt de aanwas gestaag. Maximaal werd er in 2013 in april nog 368 MWp nieuw gemeld. Februari was de slechtste maand in dat jaar, met "slechts" 211 MWp. Mocht er in december nog eens zo'n 200 MWp bij komen, zou 2013 in totaal ruim 3,3 GWp opleveren, minder dan de helft van de voorgaande drie jaren.

Bij het aantal installaties een vergelijkbaar beeld als bij het nieuw gemelde vermogen. Accumulatie tot en met november 2013: ruim 117.000 nieuwe installaties in 2013. Met wederom de slechtste maand februari (8.378 nieuwe PV-systemen), en april de beste (13.414 nieuwe PV-installaties). De nieuwbouw per maand daalt gestaag sinds juli 2013.

Bundesnetzagentur meldde ook dat eind november 2013 er in Duitsland een - verbijsterend - geaccumuleerd vermogen aan PV-installaties zou staan van 35.526 MWp. ISE Fraunhofer meldde overigens in een recente rapportage gedateerd 30 december 2013 echter alweer 35,65 GWp. Naast een ook al respectabel volume van 32,51 GW aan windturbine capaciteit (waarvan 508 MW off-shore).

Invoedings-vergoedingen
Installaties geïnstalleerd in de maand januari 2014 hebben volgens de berekeningen van Bundesnetzagentur "recht" op alweer omlaag bijgestelde Einspeise Vergütungen ("feed-in tariffs") van 13,68 Eurocent/kWh (tm. 10 kWp) tot nog maar 9,47 Eurocent/kWh voor installaties tussen 1 en 10 MWp, voor 20 jaar vast. Daarbij kunnen kleinere installaties ook door zoveel mogelijk zonnestroom zelf direct te gebruiken (vermijden normaal gesproken te betalen grijze stroommix van het net, is beslist niet hetzelfde als klassiek "salderen" zoals geschiedt in Nederland) de rentabiliteit nog fors verder opkrikken. Voor installaties tussen 10 kWp en 1 MWp dient volgens de laatste EEG Novelle onder de "Direktvermarktung" paraplu 10% van de opwek óf zelf geconsumeerd te worden, óf op de stroommarkt te worden verkocht (valt dus niet meer onder het EEG vergoedingen systeem). De rentabiliteit van grote PV-projekten (binnen de laatste EEG revisie gemaximeerd tot 10 MWp, alles boven die capaciteit wordt niet meer onder EEG vergoed) is zo kritisch geworden, dat de nieuwbouw van grotere vrije-veld installaties dreigt op te drogen, aldus een recent artikel in Photon.

Duitsland is ver gekomen met PV. Het is aan de politiek om hun wereld leiderschap in zaken zonnestroom te bestendigen, of dat te grabbel te gaan gooien...

Photovoltaikanlagen: Datenmeldungen sowie EEG-Vergütungssätze (nieuwbouw cijfers PV bij Bundesnetzagentur)

Siemer, J. (2013). Abgesang. Freiflächensolarkraftwerke sind in Deutschland - wieder einmal - vom Aussterben bedroht. - Photon 11/2013 (Nov. 2013): pp. 14-20.


1 januari 2014: Nieuwjaarswens numero twee - vier gratis adviezen aan de PV-sector. Ik moest tijdens het opstellen van het vorige berichtje even wachten op het overzetten van de op de i-pad gemaakte foto's tijdens ons inmiddels "traditionele" oudejaars-bivak, door mijn partner. Die heb ik inmiddels ontvangen, en een paar foto's geselecteerd voor een wat "persoonlijker" wens aan u. Met name aan de Nederlandse PV-sector.

Wij bivakkeren zoals al jaren gebruikelijk met oudjaar ergens in de bossen bij paalkampeer plekken of, sinds we lid zijn van de NTKC, soms op hun prachtige terreintjes. Ditmaal kozen we voor het NTKC terrein in Huizen, waar we twee jaar geleden ook al in het gezelschap van een stel Noord-Hollanders een memorabele jaarwisseling hadden gevierd. Omdat we verwachtten dat ze er de laatste oudejaars-nacht weer zouden zijn, had ik een kilo biologische cake gebakken (op "gesaldeerde zonnestroom"...). We sjouwden op oudejaars-dag o.a. dat heerlijke spul te voet mee van NS station Naarden-Bussum naar het prachtige, aan het Gooimeer gelegen kampeerterrein (o.a. via de vesting van Naarden, een leuke, aanbevolen tippel).

Helaas (?) troffen we ditmaal genoemde familie niet aan, dus we hadden het hele kampeerterrein voor onszelf. En we hebben daarbij de cake uiteraard goed laten smaken (evenals de biologische, vegetarische erwtensoep met nepworst)...

Uiteraard hebben we weer een kampvuur gemaakt in de enorme vuurkuil van het terrein. We werden de hele avond "getrakteerd" op enorme hoeveelheden knal- en siervuurwerk die werden afgestoken in zowel Huizen, als het aan de overkant van het Gooimeer liggende Almere (misschien weer een nieuw record, zeker tientallen miljoenen Euro's, crisis, what crisis?). De volgende dag, nieuwjaar, liepen we o.a. via de Nieuwe Bussummer Heide weer terug naar het station van Naarden-Bussum, om huiswaarts te keren in het nieuwe jaar 2014.

In onderstaande foto's nog wat gedachten die ik u mee wilde geven met het oog op de komende - spannende - jaren. Waar gaat het heen met zonnestroom in Nederland? Enkele gratis adviezen voor de Nederlandse PV-sector.

(1) "Hoe sluw uw zonnestroom plannen voor de komende tijd ook in elkaar zitten: neem - zeker in NEEderland - bij uw projecten altijd voldoende bescherming ("profilactives") mee voor als het allemaal niet loopt zoals u had gehoopt..."

Foto van onze prachtige bivakplek op de beukebladeren van NTKC camping Huizen tijdens de jaarwisseling 2013-2014. Gezien het bij tijd en wijlen twijfelachtige weer kwamen de meegenomen paraplu's goed van pas...

(2) "Bij grotere PV-projecten in Nederland is een hoog professioneel niveau essentieel, moeten de feiten staan als een huis, en dient continu rekening gehouden te worden met onbetrouwbare overheden en energiepartners met hun eigen agenda's (die lang niet altijd synchroon lopen met structurele bevordering van decentrale opwekking van energie). Bij dat alles moet de project-planner accuraat en nauwkeurig te werk gaan. Anders gaat het vroeg of laat mis..."

De webmaster van Polder PV bezig met het kloven van een stammetje ter verkrijging van stukjes aanmaak hout op een druilerige oudejaars-dag (let op detail rode cirkel, ik ben momenteel zoals gebruikelijk met tien vingers aan het typen)...

(3) "Daar waar een onoverkomelijk dik pakket aan bureaucratische ellende is gegroeid die progressieve groei van zonnestroom capaciteit uitbouw verstikt, dient de schop te worden gehanteerd om de verstikkende materie met wortel en tak uit te roeien..."

Bij de passage over de Nieuw Bussumer Heide kwamen we langs dit afgeplagde heide perceel: het gras heeft de heidegroei verstikt vanwege o.a. jarenlange eutrofiëring, hoge recreatie-druk, en veronachtzaamd beheer. Hier helpt geen gepolder met vijftig partijen tegen. Alleen grove ingrepen kunnen helpen de heide weer terug te krijgen: rücksichtslos afplaggen van de grasmat, en de heide weer braakliggend land gunnen om te kunnen herstellen...

(4) "Bij een gewenste structurele uitbouw van de PV-sector zal deze zelf mede de bouwstenen moeten aanleveren om het decentraal opwekken van zonnestroom als een vuurtje door het land te laten gaan. Dat vuur moet continu worden bewaakt, en regelmatig stevig worden opgerakeld. Anders is de sector geen knip voor de neus waard, en dooft het zonnestroom vuur..."

Nieuwjaarswens volgens mijn partner, gebaseerd op een prachtige foto die ze maakte van het kampvuur in oudejaars-nacht, op 31 december 2013.

Een goed nieuw jaar, aan iedereen!


1 januari 2014: Op naar alweer een "roerig" zonnestroom jaar. Als u er in het "heftige" jaar 2013 al aan begonnen was, weet waar u in bent gestapt met zonnepanelen. Ze houden de "gemoederen" in toenemende mate bezig. Je kon het afgelopen jaar geen krant openslaan, of er stonden wel berichten in die al dan niet direct over zonne-energie gingen. Die "silicium flaporen", zoals een goede collega uit het oosten des lands die apparaten wel eens plagend noemt zijn echter, ondanks alle "toestanden", zeer gewild. En daar kan geen commissaris de Gucht van de Europese Commissie ("price undertaking" officieel per 6 augustus), een van de diverse gefailleerde ondernemingen bij de productie of de afzet van die apparaten, geen hebzuchtige vastrecht woekeraar aan zowel de netbeheers-zijde, als bij een grote leverancier, geen ambtenaar bij Ministerie van Financiën, noch Henk Kamp van Economische Zaken ("salderen is niet eindig") ook maar een jota aan veranderen.

Ergo: we gaan weer een spannend jaar tegemoet. Hoe spannend, dat ligt aan vele actoren. Iedereen bemoeit zich, al dan niet met enige kennis van zaken, tegen de zonnepaneeltjes aan, in positieve zin en ook natuurlijk met een (zeer) negatieve insteek. En dat is mooi. Want zonnepanelen zijn dus eindelijk ook in Nederland "mainstream" geworden. En dat is een mooie springplank voor nog veel meer leuks - en af en toe wat minder leuks, such is life. Ik wens met name een ieder die met een positieve insteek zonne-energie sensu lato, en fotovoltaïsche opwekking van elektriciteit in het byzonder verder wil een hartstikke mooi 2014 toe. En natuurlijk een zeer goede productie van de sexy paneeltjes op het dak. Zowel voor de al vele tienduizenden gezinnen en in toenemende mate bedrijven die "het" al doen. Als voor de hopelijk ook in dit jaar vele nieuwkomers die hun zoektocht in PV-zaken voortvarend zelf ter hand gaan nemen. De fotonen blijven nog steeds gratis uit de lucht vallen, voor een ieder die ze wil opvangen. Veel plezier met uw eigen zonnestroom avontuur!


KLIK op plaatje voor uitvergroting

Op deze "nieuwjaarskaart" van linksboven naar rechtsonder achtereenvolgens (alle foto's door webmaster Polder PV genomen in 2013, tijdens diverse fietstochten):

  • Particuliere installatie in Almere NO. 9 panelen, geschat plm. 2,2 kWp.

  • Woonboot installaties in de Haarlemmer Trekvaart, nabij de VAB Duin en Bollenstreek (bekend van de VAM goederenwagons), langs het spoor, Sassenheim (2 deel installaties, er zijn er hier meer).

  • PV-systeem van 42 monokristallijne modules (geschat plm. 10 kWp), op RK basisschool Pius X, Fonteynenburghlaan, Leidschendam.

  • Fors besneeuwd deelsysteem van de in totaal 30 kWp grote, over 2 schuren verdeelde PV-installatie bij boerderij Nellesteijn in Wassenaar Noord. Foto genomen op 19 januari 2013. Website Nellesteijn hier.

  • ZW georiënteerd amorf Si PV-systeem met 50 zonnepanelen op bijgebouw van het Rien Poortvliet museum op het natuurmonument Tiengemeten (aan natuur "terug gegeven" eiland in het Haringvliet, Zuid-Holland). Type onbekend, mogelijk Schott Solar.

  • Kop van Metro krant van 31 december 2013 - niets is echter wat het lijkt (het artikeltje ging over late boekers voor een milieuvervuilend vliegreisje naar de zon rond de jaarwisseling, al stond dat "M" woord er uiteraard niet bij...).

  • Tot slot (onderste foto) de 136 kWp grote "zonneweide Leiduin" (532x Canadian Solar 255 Wp modules) op het terrein van Waternet, nog net in Heemstede liggend.

Nog 364 dagen te gaan voor de volgende jaarwisseling...


 
^
TOP

21 december 2013: Polder PV op z'n Zweeds... Van de week werd ik gebeld door een Zweeds ingenieur. Hij was naar me doorgestuurd via Solar Magazine (dank aan Edwin van Gastel!). Kennelijk heeft zelfs Zweden, met al 52,4% aandeel van "hernieuwbare bronnen" in het bruto eindverbruik van energie (eerste EurObserv'ER data voor EU 2012, met dank aan Paul Cohn), grotendeels uit hydropower en uit de overvloed aan eigen biomassa (bossen), trek in nog meer. En schijnen ze bezig te zijn aan een ondersteunings-regime voor de toepassing van zonnestroom in dat grote, "in het hoge noorden" gelegen land. Natuurlijk, zonlicht valt zelfs tot in de poolstreken gratis uit de lucht, en alle echt hernieuwbare bronnen zijn meegenomen op het gebied van de verdere verduurzaming van je economie. Al in 2006 werd in Zweden de ambitie uitgesproken om de "eerste olievrije economie op deze aardbol" te gaan worden.

Er wordt nog wel fors gedelibereerd over die ondersteuning voor het omzetten van zonlicht in elektriciteit. Het kan een of andere vorm van tax incentive op de (maandelijkse?) nota worden van diegene die investeert in een eigen zonnestroom opwekkende installatie. Maar ook wordt aan een vorm van net metering gedacht. En dus gingen de gedachten van de journalisten van het Zweedse ingenieursblad Ingenjören uit richting het daar kennelijk ook "opgevallen" salderings-gedoe in dat kleine Nederland aan de Noordzee. En kwamen ze uiteindelijk bij mij terecht.

Uurtje rode oren
Ik heb een uur aan de telefoon gehangen met de goed Engels sprekende redacteur Sture Henckel. Daarna volgde een e-mail sessie met een door hem geschreven artikel, wat ik mocht checken op verkeerd begrepen stellingnames. En werd het stuk gisteren uiteindelijk, 20 december 2013, op de website van het ingenieurs-collectief gepubliceerd. Met als titel "Nettodebitering ses som ett hot". Vrij vertaald: "Netto verrekening gezien als 'hot'". In het artikel wordt Polder PV opgevoerd als "holländska mikroproducent". Leuk om dat ook eens in het Zweeds te zien passeren...

Het integrale artikel vindt u hier onder gelinkt. De Google vertaling (Zweeds > Engels) laat wat hilarische consequenties zien. Zo is onze klassieke Ferrarismeter opeens omgetoverd in een heuse "Ferrari meter" volgens die vertaling... Om verwarring te voorkomen, doe ik u hier ook een link naar een Word documentje toekomen met de door mij geaccoordeerde Engelse tekst op basis waarvan het Zweedse stuk door Henckel is aangepast en gepubliceerd.

Polder PV is erg benieuwd wat er uiteindelijk voor "incentive" voor zonnestroom in Zweden zal worden ingezet. En natuurlijk vooral ook: wat voor consequenties dat zal gaan hebben voor de capaciteitsuitbouw daar. Want volgens de laatste EurObserv'ER rapportage zou er in dat grote land (met zeeën van ruimte) nog maar 23,8 MWp aan PV-capaciteit staan, eind 2012 (NB: hoog aandeel off-grid, 31%!). Ruim 15 maal zo weinig dan in het kleine (doch dichtbevolkte) Nederland. Daar moet rap verandering in komen, mogelijkheden zat.



© EurObserv'ER, Photovoltaic barometer 2013, april '13 (download pagina)

(Cijfers kunnen achterhaald zijn, bijv. NL had eind 2012 al minstens 365 MWp, zie CBS update)

Maar ach: vijf jaar geleden had je linea recta richting Endegeest gestuurd als je had beweerd dat zonnestroom voor Scandinavische landen "een serieuze optie" zou gaan worden. Nu worden kennelijk zelfs in zo'n land met overvloedig aanwezige "hernieuwbare bronnen", toch de eerste stappen in die richting gezet. Denemarken was al aardig bezig. Nu Finland en Noorwegen nog...

Nagekomen
Ook niet vergeten, natuurlijk, dat Zweden een fors vermogen aan kernreactor capaciteit heeft staan (10 reactoren op drie lokaties, 9,5 GWe), wat in 2012 38,5% van de totale stroomproductie genereerde (hydropower: 48%). In de "golden years" werd zo'n 70 TWh/jaar aan kernsplijtstroom geproduceerd. Al is die hoeveelheid rap aan het afnemen... Zie de Wikipedia link.

http://www.ingenjoren.se/2013/12/nettodebitering-ses-som-ett-hot (artikel in het Zweeds)
Engelse tekst voor artikel geaccordeerd door Polder PV (Word doc)


20 december 2013: Forse output zonnestroom vermogen België vlak voor winter solstice. Als het mooi weer is buiten, met continu felle zon, gaan echte PV-fanaten regelmatig niet alleen de eigen monitoring instrumenten bekijken. Maar ook, steeds vaker onder anderen op Twitter gesignaleerd, de stapsgewijs geïntroduceerde "nationale" monitoring systemen. Althans, in landen die al een spectaculaire hoeveelheid PV-capaciteit hebben opgebouwd.

NEEderland hoort daar als vanouds niet bij, vrijwel niets aan de inmiddels al aardig gegroeide capaciteit (honderden MWp-en, in januari hoort u mijn ruwe prognose voor 2013) wordt immers centraal gemonitord. Van het beperkte volume bij CertiQ (eind nov.: 88 MWp) is voor een aanzienlijk deel slechts 1 meterstand in een jaar bekend, vrijwel nooit aan het begin van het kalenderjaar. Ons land is ook in dit opzicht in de prehistorie blijven steken. U mag zelfs wel vlijtig CBS cijfers overpennen wat "productie" per jaar betreft, maar dat zijn compleet uit de duim gezogen schattingen. We weten - op de noeste arbeid van Siderea.nl na, en de resultaten van enkele kleine test systeempjes (voorbeeld Accres) - uitzonderlijk weinig wat grote aantallen PV-systemen nou precies doen in eigen land. En dat is natuurlijk van de zotte.

Een eerste poging om meer info te krijgen uit portals waarin productie resultaten van grotendeels kleine particuliere installaties zijn opgenomen (met zeer diverse "monitoring" faciliteiten, vaak ook handmatig ingevoerd, met dus fragenswürdige betrouwbaarheid), door Stichting Monitoring Zonnestroom, werd qua methodiek - en dus ook uitkomsten - bekritiseerd door Polder PV (artikel 18 oktober 2013).

Een van de landen waar inmiddels een aardig portal is opgetuigd om de zonnestroom productie beter achter de vingers te krijgen is België, wat inmiddels bijna 3 Gigawatt (vermoedelijk: DC) vermogen heeft staan volgens een recent overzichtje van Apere (weinig veranderd t.o.v. 2012, de markt is in extremo "afgekoeld" vanwege diep er in hakkende politieke ingrepen). Hoogspannings-netbeheerder Elia heeft dat portal in het leven geroepen, en de data zijn daar uit op te vragen.

Leuke Twitter discussie
Gisteren (19e) en vandaag (20e) was het prachtig zonnig weer, ook in België, dus ik heb de resultaten van die twee dagen naast elkaar in grafiek gezet, mede naar aanleiding van een grappige discussie met Professor Belmans van KU Leuven, en tevens erevoorzitter van Elia (Twitter account). Ik had getwitterd dat Elia op 19 december, vlak voor het officiële begin van de winter ("winter solstice") om 13h15 600 MW AC vermogen uit zonnestroom installaties in België had gemeten. En dat dit een factor 1,4 maal het nominale (opgestelde) vermogen van de Doel 1 kernreactor (433 MWe) was. Belmans repliceerde dat dit verschijnsel "maar 10 minuten" heeft geduurd. Ik twitterde vervolgens "Those are 'historical' minutes. It will happen more frequently, longer, & sooner in time than many can imagine". Waarop een nogal bitse reactie volgde, "This is technically impossible, so please remain correct. I am totally in favour, but no incorrect information". Ik vroeg wat er dan "technologically impossible" zou zijn, waarop Belmans repliceerde "Continuous power from PV, so do not mix energy and power please".


^^^
KLIK op plaatje voor uitvergroting

Aangegeven de maximale kwartierwaarde van het AC vermogen van PV-installaties
in België op 19 december 2013, 2 dagen voor het officiële begin van de winter (600,4 MW).

Ik had echter helemaal niet gesuggereerd dat ik - kennelijk? - bedoeld zou hebben dat PV continu (in België) 600 MW AC vermogen zou kunnen produceren, en een beroemd twitteraar viel me daarin ook bij. Mijn suggestie in mijn "historical" Tweet was: soortgelijke pieken van 600 MWac "momentane" PV output zullen, zeker bij voortgaande uitbouw van (nieuwe) capaciteit ("géén technologische onmogelijkheid", gezien de condities in België eerder een "economisch verhaal"), (1) vaker voorkomen. De periodes dat zulke hoge output vermogens "continu" zullen optreden, zullen (2) langer dan "een moment" gaan duren (zelfs veel langer dan "enkele minuten"). En dergelijke "minuten" dat de gezamenlijke output 600 MWac zal bereiken (of zelfs zal overstijgen, zelfs in de winter), zullen (3) eerder gaan voorkomen dan menig mens voor mogelijk heeft gehouden. Zeker als er nog meer PV-capaciteit bij gaat komen in België.

Brussel weer groots uitgepakt
Om met dat laatste te beginnen: net is er in Brussel een afronding gekomen van maar liefst 5 grote projecten door de Vlaamse projectontwikkelaar Orka (het vroegere Invictus, beroemd geworden door Katoen Natie 40 MW project). Ze hebben alweer 6,3 MWp aan industriële daken gevuld, de grootste, Canal Logistics 3,5 MWp in het havengebied, waarbij lease constructies met diverse grote partijen zijn opgetuigd. Interessant bij die mega operatie is dat naast Martifer Solar (Portugal) ook een dochter van het diep in de fossielen zittende Franse GDF Suez, Cofely Solar Technics, is betrokken bij de bouw. En dat "onze" donkergroene en sociale Triodos Bank als hoofd kapitaalverstrekker de kar heeft getrokken op financieel gebied.

In ieder geval in korte tijd weer de nodige megawatten erbij. Die ook verder mee zullen "helpen" de optredende "winterse pieken" in de Belgische zonnestroom productie vaker boven 600 MWac "momentaan vermogen" te krijgen, de veroorzaakte pieken nog hoger zullen maken, en "merkbare hoge productiepieken" vaker zullen doen laten voorkomen.

Grafiek tells it all
Vandaag, de 20e was het nog veel zonniger weer, en konden mijn suggesties direct worden "verzilverd" in de vorm van onderstaande grafiek die ik van de downloadbare Excel data heb kunnen maken.


^^^
KLIK op plaatje voor uitvergroting

In deze grafiek, gemaakt van de Excel data van Elia, links 19 december 2013, en rechts 20 december, beiden zonnige dagen. Er worden door mij drie curves getoond. (a) de "Intraday forecast" (MW) door Elia, in donker rood. (b) de feitelijk "gemeten" curve, "Corrected Upscaled Measurement" (die feitelijk de ook in de Excel file gepresenteerde "Real-time Upscaled Measurement" vervangt, in donker blauw. Tevens heb ik van die "corrected" data een getal berekend, wat de gemiddelde waarde van de laatste vier kwartierwaarden weergeeft in MWac. Deze laatste curve, die een meer "continu" beeld geeft dan de in een kwartier weergegeven "gemiddelde gemeten waarde", heb ik in donker groen getoond.

Direct is al duidelijk, dat de "gemeten" waarden (gecorrigeerd, blauw), fors afwijken, en midden op de dag op een veel hoger niveau liggen, dan de voorspelde waarde in donker rood. Op 19 december was de voorspelde "top" midden op de dag ook veel breder dan wat uiteindelijk werd gemeten (en waarvan de top op een veel hoger niveau kwam te liggen). De "fout" op de 20e is een stuk lager, maar ook daar is het uiteindelijk gemeten vermogen op z'n top een stuk hoger dan voorspeld.

Gemiddelde laatste 4 kwartier waarden
Een (nog) realistischer beeld van de "langdurigheid" van de actueel optredende vermogens geeft de groene curve weer. Die het gemiddelde van de 4 laatste opgegeven kwartierwaarden op het weergegeven tijdstip verbeeld. U ziet slechts een vrij geringe vermindering van de "gemiddelde top" van die curves. En natuurlijk een kleine verschuiving naar rechts, omdat het naast de "actuele kwartierwaarde" ook de waarden van drie kwartieren ervoor bevat (nogmaals: gemiddelde van die 4 getallen).

De "actuele kwartierwaarde" (blauw) voor 19 december bevatte "op zijn top" genoemde (ruim) 600 MWac (het is dus ook niet 10 minuten, zoals gesuggereerd, tenzij Elia zelf gedetailleerdere data heeft die niet worden vrijgegeven). Het "gemiddelde van vier aaneengesloten kwartieren" had z'n top om half twee 's middags, met een nog steeds respectabel volume van (uurgemiddeld) 587 MWac.

20 december top
Gaan we echter naar de data voor 20 december 2013 kijken, dichter bij "winter solstice", is het beeld nog een stuk positiever dan op de voorgaande dag. Om het niveau aan te geven hoe ver de "gemiddelde uurwaarde" in groen boven de 600 MWac is uitgekomen, heb ik de grijze rechthoek weergegeven. Daaruit blijkt dat gedurende lange tijd, tussen 11h45 en 14h30 op die late december dag, dus 2 uur en drie kwartier lang (horizontale dubbele pijl), de berekende "uurwaarden" (ver) boven 600 MWac hebben gelegen (vertikale dubbele pijl). En daarmee wordt al binnen een dag mijn voorspelling aangetoond...

De maximale gemeten (gecorrigeerde) kwartierwaarde was op 20 december zelfs al op ruim 851 MWac, 42% boven het top niveau van de 19e. De "gemiddelde waarde van de laatste vier kwartieren" kwam op de 20e uit op een niveau van 841 MWac. 43% hoger dan de top op de voorgaande dag.

We kunnen uit de Excel file ook berekenen wat het "specifieke vermogen" voor hoge waarden heeft laten zien. Was dat op 19 december 2013 nog maximaal 24% gemeten AC vermogen uit de gemonitorde opgestelde STC capaciteit (2.502 MW), ruim 600 MWac, kwartierwaarde 13h15. Op 20 december 2013 werd zelfs ruim 34% gehaald, 851 MWac in kwartierwaarde 12h45.


^^^
KLIK op plaatje voor uitvergroting

Stukje uit de gedownloade en aangepaste spreadsheet van Elia, deel van 20 december 2013. Met vetgedrukt de maximale waarden voor de door Elia gemeten gecorrigeerde AC vermogens (rood), de door mij berekende gemiddeldes van de laatste vier kwartierwaarden (groen), en het maximale "specifieke vermogen" bij de gemeten kwartierwaardes (laatste kolom, vetgedrukt rood percentage). Dat laatste is de verhouding tussen het maximale gemeten vermogen (kwartierwaarde) t.o.v. de door Elia bemeten "opgestelde capaciteit" in de op één na laatste kolom (2.501,53 MW). In de kwartierwaarde getoond onder 12h45 werd een AC vermogen gemeten wat op 34 procent van het opgestelde nominale DC vermogen lag. Spectaculair, voor een dag zo dicht bij de start van de winter, met de zon overdag zo'n beetje op het laagste punt aan de hemelkoepel staand.

De donkergrijze band in de spreadsheet geeft het traject weer waarin het gemiddelde van de laatste vier (aaneengesloten) kwartierwaarden van de gemeten vermogens, kolom met groene cijfers, (ver) boven de 600 MWac lag. Dit geschiedde in een continu traject tussen 11h45 en 14h30, 2 uur en drie kwartier lang. Op 20 december 2013.

Hoe meer vermogen er bijgebouwd wordt in België, des te vaker zullen dit soort "extremen", zelfs tot midden in de winter, gaan voorkomen, afhankelijk van hoe hoog je de "lat" legt om de piketpaal "extreem" te definiëren. Die "extremen" zullen sowieso langer gaan duren, omdat de curves bij mooie dagen een "breder" gedeelte boven de door een ieder vast te stellen "grenswaarde" zullen laten zien. De "extremen" zullen dus bij voortgaande groei steeds meer impact gaan krijgen. En de overshoot van genoemde (in dit artikel natuurlijk volstrekt willekeurig bepaalde) "600 MWac" zal vaker, en eerder gaan voorkomen, dan velen (nog steeds) denken. Ik heb het nog zo gezegd...

Solar-Power Forecasting for Belgium (monitoring portal AC vermogen output PV in België)

Vermogen output record Belgische PV-installaties alweer verbroken >> 2,1 GW (artikel PPV 21 april 2013)


17 december 2013: Henk Kamp teruggefloten m.b.t. "interpretatie" geen energiebelasting vrijstelling PV "vreemd dak". Incl. toevoegingen, onderaan.

Er vloeide weer wat water door de grote rivieren toen onze minister van Economische Zaken zijn "eigen interpretatie" gaf aan de nogal crypisch geformuleerde "Wet belastingen op milieugrondslag" (Wbm). Volgens "zijn" interpretatie, of zoals sommige kringen (m.i. terecht) beweren, op "aangeven van derden", zouden zonnestroom genererende projecten met bijvoorbeeld zonnepanelen op "vreemde daken" (zogenaamde "achter de meter" invoedende projecten) géén beroep meer mogen doen op vrijstelling van energiebelasting. Sterker nog: er zou zelfs "met terugwerkende kracht" ingegrepen kunnen worden door de Belastingdienst als deze "verfrissend nieuwe - en rampzalige" mis-interpretatie als "normaal" (lees: "volgens de letter van de Wet") zou worden beschouwd.

Het beruchte Wbm artikel
De insteek van Kamp was, dat veel van genoemde projecten zogenaamd "voor eigen rekening en risico" van de investeerder (van de PV-installaties) zouden zijn. En dat "dus" artikel 50, vijfde lid, onderdeel a van de Wbm "niet van toepassing zou mogen worden verklaard". En er dus (opeens) energiebelasting over de verkochte hoeveelheden elektriciteit in het pand betaald zou moeten worden. Voor diegene die de verschrikkelijke dubbelzinnige kronkels in het gehele, 6 "leden" tellende artikel 50 in Hoofdstuk VI tot zich heeft genomen, en er na de nodige interne worstelpartijen nog steeds - zeer begrijpelijk - niet uit is wat er in hemelsnaam met al die innerlijke tegenspraken en uitzonderingen wordt bedoeld, zal na het innemen van enkele valium pillen er waarschijnlijk achter komen dat dit soort constructies alleen maar worden opgesteld om ambtelijke verwarring te zaaien. Terwijl ze feitelijk "helderheid" zouden dienen te geven, en het karakter van klinkklare "directieven" zouden moeten hebben (waar heb je anders "wetten" voor?)... Waar door Kamp nu dus kennelijk maximaal misbruik van werd gemaakt, om zelfs bestaande (en beslist alle nieuwe) PV-projecten een economisch verantwoorde business-case te ontnemen.

Kansloos
De gevolgen van dit alles lieten zich raden: Jan Willem Zwang van Greenspread, die juist al diverse (reeds volledig gefinancierde) projecten had lopen die van die energiebelasting vrijstelling gebruik maakten, explodeerde en schreef het fraaiste vlammende stuk van de laatste maanden op het elektronische papier over deze (in andere landen in andere vormen ook wel gehanteerde) "met terugwerkende kracht op bestaande projecten ingrijpende" nonsens. Ik raad u met klem aan zijn stuk "Kansloos", van 18 november 2013, met aandacht te lezen. Ik kan me zijn brandende woede heel erg goed voorstellen. Zwang deed er ook nog een gratis stemadvies bij...

Salami tactiek bij salderen zonnestroom
Die "interpretatie" van een belastingwet artikel door de vlijtig door pennende beleidsambtenaren van Economische Zaken, kwam natuurlijk niet helemaal uit de lucht vallen, want salderen begint steeds meer "pijn" te doen in Den Haag. Waar ik al tijdens The Solar Future in Haarlem (mei 2012) op heb gewezen (dia 14), en wat een prikkelende reactie van Neer'lands bekendste zonneprof ontlokte. In de zaal destijds (niet op video): "dit gaat op termijn fout, salderen heeft geen eeuwige waarde"...

Nadat Min. EZ Henk Kamp al in de energie overleg kamerbrief van 20 juni 2013 de eerste stukken van het brosse fundament van het "salderingspakhuis" had weg geslagen (Begin van slachtpartij? "Salderen moet op de helling"!), is de stormloop op de klassieke "net metering" business-case voor zonnestroom in Nederland door hem voortvarend ter hand genomen. Mij is al vele jaren geleden door een insider in de energiesector verzekerd, dat bij dat soort processen de klassieke "salami-tactiek" wordt ingezet door de unholy-alliance Staat / energiesector. En dat betekent: stukje bij beetje giftige elementen toevoegen aan de "regelgeving". Die, als ze niet worden weggenomen door het parlement, vervolgens als bouwstenen functioneren voor "aggressievere" ingrepen. M.a.w., met beleid, stukje voor stukje, bouwen aan destructie van voor zowel de Staat als de energiesector "bedreigende" ontwikkelingen. Salderen is, bij nieuwbouw van een paar honderd tot mogelijk zelfs honderden megawattpieken "salderings-plichtige" zonnestroom capaciteit beslist voor rechtlijnig denkende betonkoppen zoals bij EZ en Min. Fin. een erg "bedreigende" ontwikkeling. Want normaal gesproken roomt de Staat (bijna) 70% af van elke verkochte kilowattuur, bij kleinverbruikers (minimaal 70% van totaal geaccumuleerde PV capaciteit in 2012). En de energieleverancier de rest. Die zitten echt niet te wachten op een exploderende populatie nieuwe zonnestroom saldeerders. Wat voor huichelachtige gedachten ze daar ook regelmatig over ventileren... Vandaar dan ook dat nu al het jaar 2017 als een berucht jaar wordt genoemd waarbij het "klassieke salderen" door Kamp en de zijnen met rouwlinten stapsgewijs ten grave zal worden gedragen. Als de dingen gaan zoals zijn beleidsambtenaren en hun "aangevers" dat graag willen zien (artikel Energiebusiness.nl).

Steeds explicietere bewoordingen "voor de meter" projecten
De bewoordingen waarin Kamp zich uitte werden, de salami-tactiek indachtig, ook voor PV-projecten "op vreemde daken" in steeds explicietere formuleringen gesteld, wat bijvoorbeeld in de Memorie van toelichting bij de zoveelste wetswijzigingen van de Elektriciteits-, Gas- en Warmtewet, de volgende "culminatie" vond (rapportage 31 oktober 2013):

Citaat uit: 33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) C Memorie van antwoord. Kamerstuk te vinden onder deze link, van 31 oktober 2013. De meest expliciete passages heb ik rood omkaderd.

Deze "stellingname", wat gewoon als een "hoogst ongelukkige" (doch zeer doelbewuste (mis-)interpretatie van een minister kan worden beschouwd, is sindsdien hardnekkig volgehouden.

Mogelijke gevolgen dramatisch voor PV-sector
De gevolgen van het volhouden van die mis-interpretatie zijn enorm. Joos de Valk van Pluk de Zon heeft uitgezocht wat de consequenties van die gedachtenlijn zouden zijn. En heeft een inventarisatie gemaakt van de bestaande projecten die bedreigd worden (energiebelasting vrijstelling die mogelijk zelfs met terugwerkende kracht kan komen te vervallen, in ieder geval vanaf 2014 geen vrijstelling meer). En van op stapel staande projecten die met vergelijkbare bedreigingen worden geconfronteerd. Dat is niet mals. In deze zeer voorlopige inventarisatie (geanonimiseerde lijst opgevraagd bij de heer de Valk) vallen sowieso al 118 gereed gekomen/bestaande projecten met een totaal vermogen van ruim 4,8 MWp (1,3% van geaccumuleerd volume eind 2012). 37 projecten met een vermogen van ruim 2,2 MWp in uitvoering. En maar liefst 581 geplande projecten met een vermogen van zelfs ruim 42 MWp! Dit gaat bij elkaar genomen beslist niet om kattenpis, maar om substantiële volumes, die geconfronteerd zouden worden met het "in rekening moeten (gaan) brengen van energiebelasting" aan de betreffende gebouw eigenaren door de initiatiefnemers van de zonnestroom projecten. Waardoor het complete verdienmodel voor beide partijen in duigen zou gaan vallen.


^^^
Screendump van stukje van het begin van de 2 pagina's tellende voorlopige inventarisatie van door Henk Kamp met energiebelasting verplichting bedreigde PV-projecten die (1) al zijn gerealiseerd, (2) die al worden uitgevoerd, of (3) die al lang in de planning zijn. De lijst telt in totaal op tot ruim 49 MWp aan PV-capaciteit, verdeeld over 736 projecten (gemiddeld 67 kWp/project). De opsteller geeft daarbij aan dat het overzicht nog lang niet volledig is.

Bron: Joost de Valk van Pluk de Zon, waarvoor hartelijke dank.

Motie Vos cs.
De houding van zowel Kamp als zijn conculega's bij het Ministerie van Financiën was zelfs zo stijfkoppig, dat, toen het stadium "Eerste Kamer" eenmaal werd bereikt, een gealarmeerde senator genaamd Marijke Vos namens GroenLinks een motie indiende met de volgende strekking. Waarbij expliciet "handhaven van de huidige praktijk, en niet allerlei beperkende versierselen in die bestaande praktijk inbrengen" wordt voorgesteld. Die motie was mede ondertekend door de Eerste Kamer senatoren Koning (PvdA), Strik en Thissen (GL), en Vlietstra (PvdA):

Eerste Kamerstuk 33493 F

Vandaag werd er over deze motie gestemd. Ongeveer rond 14h11 konden we live zien dat deze motie met grote meerderheid werd aangenomen, waarbij alleen de senatoren van de VVD en die van PVV hebben tegen gestemd. In de Eerste Kamer heeft de VVD 16 leden (inclusief voorzitter Broekers-Knol), en de PVV 10. In totaal zijn er 75 leden. Het aannemen van de motie (in casu het gezichtsverlies voor Henk Kamp) werd iets later ook formeel gerapporteerd op de site van de Eerste Kamer:


^^^
KLIK op plaatje voor uitvergroting

Het aannemen van deze motie doet Henk Kamp beslist tijdelijk in het stof bijten, ook al hoeft hij met de op deze dag ook als "hamerstuk" aangenomen Wet die zijn stroom vretende industriële vrienden extreme transportkosten vrijstellingen garandeert niet hele erge hoofdpijn te hebben. De kosten van die schandalige "nood"-operatie gaan uiteraard op u en mij verhaald worden, waardoor de door de ACM "beloofde" 2,1 miljard Euro "transportkosten voordeel" [vastrechten] in de komende drie jaar mogelijk binnen no-time als sneeuw voor de zon zullen zijn verdwenen. Tenzij de Europese Commissie op dat ranzige dossier ingrijpt, en dat dreigen ze jegens de oosterburen daadwerkelijk te (kunnen) gaan doen, gezien het in maart 2013 gestarte onderzoek...

Niet te vroeg juichen...
Zoals collega Henri Bontenbal al duidelijk heeft gesteld: de beleidsambtenaren hebben uiteraard meer geschut en mogelijkheden tot hun beschikking om toch hun zin te krijgen in deze zoveelste salami-tactiek "operatie". Zo heeft Henk Kamp's VVD collega Weekers bij Ministerie van Financiën (ondertekenaar van begeleidende kamerbrief) al zeer expliciet gesuggeerd dat hij de motie van Vos cs. "niet gaat uitvoeren". Zie het door mij weergegeven rode kader in het onderstaande fragment van de "Nota nav Verslag Belastingplan 2014", van 12 december 2013 (pagina 13). Waarschijnlijk doelbewust door de betreffende ambtenaren geschaard onder het politiek manipulatieve hoofdje "Begunstiging lokaal duurzaam opgewekte energie":


^^^
KLIK op plaatje voor uitvergroting

Daarvoor geeft hij trouwens een onzinnige kul reden, namelijk dat het bedoelde wetsartikel de uitsluitingsgrond (vrijstelling energiebelasting voor PV-projecten op vreemd dak achter de meter) "uitdrukkelijk" zou beperken tot elektriciteit "die door de verbruiker zelf zou worden opgewekt" (hij stelt zelfs "niet anders kan worden opgevat dan..."). Dat is maar helemaal de vraag, ook al gezien de "beschuldigende" formulering dat genoemde motie "innerlijk tegenstrijdig" zou zijn. Het gewraakte artikel zelf is namelijk zo complex, en "innerlijk tegenstrijdig" geformuleerd, en zo volstrekt NIET "expliciet" wat de tot in detail weer te geven bedoelingen betreft, dat elke idioot er zijn/haar eigen uitleg aan kan geven. Een "makke" van zoveel wetgeving in ons land, door diverse rechtsgeleerden in Nederland gesignaleerd. En dat kan nooit de "bedoeling" van een Wetsartikel zijn, dat het voor "meer dan een uitleg" vatbaar zou zijn. Dat artikel is, gezien de compleet tegenstrijdige uitleg ervan, dus gewoon "puin". En wordt nu een struikelblok voor interpretaties. Weekers suggereert dat voor de uitvoering van de motie Vos "een wetswijziging nodig zou zijn". Dat is maar de vraag. Want de motie is vandaag gewoon met meerderheid door de Eerste Kamer aangenomen. En de bedoeling van die motie is kristalhelder: géén "uitsluiting" van projecten zoals die nu worden bedreigd vanwege Henk Kamp's oneigenlijke interpretatie.

Ik ben derhalve zeer benieuwd welke kanonnen hetzij Weekers, hetzij Kamp nog in stelling gaan brengen om deze aangenomen motie in de Eerste Kamer, mogelijk met wat grover geweld dan bij de tot nog toe gehanteerde "salami tactiek", tot zwijgen te gaan brengen.

Voorlopig is het in ieder geval feest bij de betreffende partijen, en gaat bij Greenspread cs. de champagne waarschijnlijk op tafel...


https://twitter.com/JanWillemZwang/status/412934286942408704

Stenogram vergadering Eerste Kamer op 17 december 2013 (gepubl. 18 dec. 2013, NB: "niet voor citaten en niet voor correcties. Aan deze tekst kan geen enkel recht ontleend worden." !)

Eerste Kamer fluit Kamp terug: ontzorgmodel houdt vrijstelling energiebelasting (17 december 2013: samenvatting en analyse door David Duijnmayer van Energeia)

http://www.eerstekamer.nl/nieuws/20131217/behandeling_belastingplan_2014_c_a (17 december 2013: motie Vos cs. aangenomen)

http://www.eerstekamer.nl/motie/motie_vos_groenlinks_c_s_inzake (10 december 2013: motie Vos cs. om "uitleg" artikel 50, vijfde lid, onderdeel a van de Wbm niet op te tuigen met eigenzinnige interpretaties, en de status quo te handhaven - PV-installaties op vreemd dak met kWh verkoop als business-case dus energiebelasting-vrij / handhaven)

Brief "Blokkering kansrijk 'ontzorgmodel' duurzame energie", van Joost de Valk van Pluk de Zon, aan de voorzitter van de commissie Economische Zaken van de Eerste Kamer (21 november 2013)

Wet belastingen op milieugrondslag

Artikelen Energiebusiness.nl over deze typisch 'ollandsche poldermaterie:

BREKEND: Vrijstelling energiebelasting voor gebruikers ‘ontzorgmodel zonnestroom’ (17 dec. 2013)
Honderden zonne-energieprojecten in gevaar (16 dec. 2013)
Kamp houdt vast aan interpretatie ontzorgmodel (10 dec. 2013)
Natuur & Milieu vraagt Kamp om consistent beleid zonnestroom (3 dec. 2013)
Saldering na 2017 hoogst onzeker (update) (12 nov. 2013)


Nagekomen (17/18 december 2013)
(1) Uiteraard ging Henri Bontenbal ook op zijn typisch diepgravende manier in op de materie, en publiceerde hij zijn eigen stuk niet lang nadat ik mijn artikel had geplaatst:

Voor risico en rekening? (17 dec. 2013, Henri Bontenbal op zijn best)

(2) Henk Kamp, die met het Ministerie van Financiën foetert over de (mogelijke implicaties van de) nu aangenomen motie Vos, deed eerder ronduit opmerkelijke uitspraken over "het eigendom" van PV-installaties met betrekking tot het al dan niet in rekening brengen van energiebelasting (op het spoor gebracht door deze tweet van Bontenbal). Hij deed dat n.a.v. kritische vragen van D66 parlementslid Stientje van Veldhoven. Ik ben benieuwd hoe kronkelig zijn beleidsambtenaren zijn "gedachten" gaan vertolken bij eventuele aanvallen op die motie, want nu moeten ze hun pen in wel zeer bloemrijk vergif dopen om dit nog recht te gaan breien:

Blauwe en rode markeringen van de hand van Polder PV. Tekst genoteerd in het door de vaste Tweede Kamercommissie van Economische Zaken "bijgaand geredigeerd woordelijk verslag" van een vergadering op 3 juni 2013, vastgesteld op 5 juni 2013. Kamerstuk 33 493 - 25, zie Officiële Bekendmakingen publicatie. De hier boven getoonde passage vindt u op pagina 36 van de downloadbare pdf file. De vragen van mevrouw van Veldhoven m.b.t. dit specifieke onderdeel vindt u op pagina 22 van hetzelfde document.

(3) Henk Kamp had het in een eerder overleg ook al over dat kennelijk nogal prikkelende en jeukende thema "voor risico en rekening". Dat geschiedde in een debat over de door weinig lieden begrepen vage thematiek rond de "directe lijn". Ook daar werd er al vroeg "op los geïnterpreteerd", en wel op de volgende wijze (rood markering van mijn hand):

Draaien en krompraten met de tong, zo lijkt het, in dit supervage schimmenspel tussen "directe lijn", "energiebelasting", "eigendomsverhoudingen", "aangifteplicht", en wat al niet meer. Of Kamp het zelf goed heeft begrepen blijft de vraag, dit kan natuurlijk nooit "zuivere koffie" zijn. Verslag van 22 maart 2013, Kamerstuk 33 493 - Nr. 6, zie Officiële Bekendmakingen publicatie.

(4) Wij Krijgen Kippen (Amsterdam Zuid) vatte het resultaat van het "ontzorgmodel" cq. #motieVos samen, en citeerde o.a. ook het hierboven weergegeven artikel van Polder PV:

Motie Vos aangenomen: Groen licht voor ruim 600 zonneprojecten! (17 dec. 2013)

Wordt vast nog wel vervolgd, maar zeker met punt (2) in gedachten gaat Henk Kamp het nogal moeilijk krijgen als hij en zijn beleidsambtenaren de frontale aanval op de aangenomen motie van Vos cs. in de Eerste Kamer willen gaan inzetten...


13 december 2013: Systeem check installatie Polder PV door Energiebau - verslaggeving. Veel te laat, maar dan toch eindelijk gekomen, is inmiddels de rapportage over de in het voorjaar van 2013 door Energiebau verrichte metingen bij Polder PV nu eindelijk gereed. Door allerlei toestanden, de enorme dynamiek op de Nederlandse PV markt, voortdurende "verplichtingen", en chronisch tijdgebrek, was het er niet eerder van gekomen.

"Gelukkig" prikkelde Energiebau met hun eigen recente samenvatting de webmaster van Polder PV voldoende, om er nu echt serieus aandacht aan te besteden.

Het resultaat - inclusief de meetsessie bij collega Kempers in Volendam - kunt u nalezen via onderstaande link. Energiebau: grote dank voor een geslaagd meet project!:



10 december 2013: Verslag bezoek Prodrive / Mastervolt NL productie Soladin WEB in Son en Breugel. De webmaster van Polder PV was door de bekende Amsterdamse omvormer producent Mastervolt uitgenodigd om te komen "buurten" bij Prodrive, op 28 november, ten noorden van Eindhoven. De geweldige productie lokatie voor hun nieuwste serie Soladin WEB omvormers in Son en Breugel, waar ik vlak voor onze vakantie nog aandacht aan heb besteed.

Het was een memorabel bezoek, in een fantastische, moderne fabriek, waar ik beslist niet de enige persoon was die zijn/haar ogen uitkeek over de state of the art productie van een moderne lijn omvormers voor kleinere PV-installaties.


^^^
KLIK op foto voor uitvergroting.
(Bijna) volautomatische productie van de prints voor de Mastervolt Soladin WEB omvormers.

Dat vroeg natuurlijk om een iets serieuze beschouwing dan een simpel kattebelletje. Die is inmiddels afgerond, tussen alle andere lopende zaken door (o.a. drie interviews vandaag...).

Vandaar verwijs ik u dan ook naar:



6 december 2013: CertiQ data worden steeds gekker: "1 PV-installatie toegevoegd" november 2013. Na de "negatieve groeicijfers" in het maandrapport van augustus 2013, hebben we weer een leuk fenomeen te pakken bij het laatste maandrapport van CertiQ, dat van november dit jaar. In vergelijking met de "stand" in het voorlaatste rapport is er namelijk maar 1 (lees: één) "PV-installatie" toegevoegd. Waarbij het totale aantal in de CertiQ boeken geregistreerde, gecertificeerde PV-systemen (beter: "productie installaties", of "participanten garanties van oorsprong") een hoogst bescheiden niveau heeft bereikt van 11.088 "stuks". Met een geaccumuleerd gecertificeerd vermogen van 88,241 MWp. En dus een systeemgemiddelde van bijna 8 kWp per installatie (way beyond het haalbare systeem op een gemiddeld, krap, vaak met een dakkapel bezet residentieel dak).


^^^
Bergafwaarts met "netto aantal nieuwe PV-installaties per maand" bij CertiQ

Het opgestelde vermogen bij die gecertificeerde installaties ligt 1,149 MWp (!) boven dat in het vorige maandrapport. Moeten we er nu "dus" van uitgaan dat er "1 PV-installatie is toegevoegd met een vermogen van 1.149 kWp"? Dat lijkt een verleidelijke gevolgtrekking, maar kan gezien de historie heel anders worden uitgelegd. Ik ken sowieso geen recent project van die grootte in Nederland (goed voor zo'n 4.600 moderne modules met een opperlakte van dik 7.500 vierkante meter). En op een vraag aan mijn >1.100 volgers op Twitter bleef het op dat punt dan ook ijzingwekkend stil.

Een historische verklaring is het feit dat de CertiQ databank zowel oude MEP installaties als nieuwe SDE systemen bevat. En de MEP regeling ging in juni 2003 van start, met (vanaf 1 jan. 2005 maximaal haalbare) 9,7 Eurocent/kWh voor tien jaar lang voor PV-installaties als bonus. Die installaties (met de laagste tarieven tm. medio 2004) begonnen op zijn vroegst officieel sinds de zomer van dit jaar "uit die regeling te vallen". En zullen dus hun - mogelijk nog steeds "betaalde" inschrijving - daar waarschijnlijk gaan opgeven en deze annuleren.

Met andere woorden, een mogelijke verklaring voor die opmerkelijke toename van slechts 1 installatie cq. 1.149 kWp in de november rapportage van CertiQ kan best worden gegeven met deze, qua impact nogal van elkaar verschillende, 3 volstrekt fictieve voorbeeld berekeningen:

  • (1) SDE bijschrijvingen nov. 50 installaties met vermogen van 2.000 kWp (gem. 40 kWp/inst.)
  • MEP uitschrijvingen in die periode 49 inst. met vermogen van 851 kWp (gem. 17,4 kWp/inst.)
  • Netto effect: 1 "nieuwe installatie" in november, netto bijgeschreven vermogen 1,149 MWp.
  • (2) SDE bijschrijvingen nov. 20 installaties met vermogen van 1.500 kWp (gem. 75 kWp/inst.)
  • MEP uitschrijvingen in die periode 19 inst. met vermogen van 351 kWp (gem. 18,5 kWp/inst.)
  • Verschil/netto effect: als boven.

  • (3) SDE bijschrijvingen nov. 1 installatie met vermogen van 1.149 kWp
  • Géén MEP uitschrijvingen in die periode
  • Verschil/netto effect: als boven.

CertiQ niet representatief voor totaal
Hoe je het verder ook wendt of keert. Het volume aan "overgebleven" PV-installaties (oude MEP systemen en het zeer gestaag groeiende aantal nieuwe SDE installaties) ingeschreven bij CertiQ vormt al lang absoluut geen "representatief" beeld meer van de Nederlandse PV populatie. Immers, eind 2012 stond er al 365 MWp volgens de laatste update van CBS (op basis van mijn leveranciers-lijsten). Eind november 2013 stond er slechts 88,2 MWp gecertificeerd vermogen bij CertiQ in de boeken. Dat is nog maar 24% van het totale eindejaarsvolume in het voorgaande jaar. En gezien de enorme groei in 2013 zal eind van dit jaar het aandeel van "CertiQ" in de geaccumuleerde PV-capaciteit tot mogelijk (ver) onder de 15% zijn verschrompeld.

Polder PV werkte uiteraard de CertiQ statistieken en grafieken weer bij.

http://www.certiq.nl/pages/overcertiq/publicaties/statistische-overzichten


3 december 2013: Price-undertaking Europese Commissie m.b.t. Chinese import modules 2 jaar gehandhaafd. De Europese commissie kwam vandaag met de lang verwachte beslissing over het grootste handelsconflict sinds haar historie: de door EU Prosun aangebrachte zaak rond (vermeende) illegale dumping van zonnepanelen door Chinese bedrijven, in combinatie met (vermeende) illegale subsidies door diverse Chinese overheden.

Er worden, met goedkeuring van "The Council" (de Europese Raad), en na consultaties met de lid-staten, definitieve anti-dumping en anti-subsidie maatregelen genomen door de Europese Commissie. Benadrukt wordt dat "parallel" aan die goedkeuring, de sinds 6 augustus geldende, op 2 augustus besloten "price undertaking" (wat beslist niet gelijk gesteld kan worden aan de eerder geplande "importheffing" voor de vele Chinese partijen die hun handtekening hebben gezet!) hierbij is "herbevestigd" en bovendien "up-to-date" gebracht. Die regeling heeft de "provisional anti-dumping duty" ingegaan op 6 juni 2013 (vastgesteld op 5 juni, bedoeld om de Chinese partijen "een offer the EC could not refuse" te doen en ze onder druk te zetten) vervangen.

Update price-undertaking
De "update" zou er in voorzien dat de resultaten van het lopende "anti-subsidie" onderzoek in de price-undertaking zouden zijn "opgenomen". En dat deze prijs afspraak zou zijn uitgebreid met enkele andere (ik neem aan: Chinese) bedrijven. EC claimt met deze update ongeveer 75% van de export van Chinese modules naar de EU in de price-undertaking te hebben ondergebracht. Deze bedrijven zijn dus "veilig" gesteld voor zowel de anti-dump, als de anti-subsidie heffingen. 6 december 2013 gaat deze "definitieve regeling" in.

Ingezet zal worden op een slechts 2 jaar (tm. 5 december 2015) voortdurende "price undertaking", dus de facto een continuering van de sinds 6 augustus 2013 geldende status quo. Toen werd een "minimum" prijs van - aanvankelijk - zo'n 56 Eurocent/Wp voor aan de EU grenzen ingeklaarde modules afgesproken voor de partijen die hun handtekening hebben gezet. Voor alle overige Chinese partijen, die genoemde "krabbel" niet hebben gezet waren aanvankelijk "anti-dumping heffingen" van gemiddeld 47,7% vastgesteld (extremen waren 38,3%, tot zelfs 67,9% voor Delsolar). Voor die partijen gaan in de definitieve uitwerking de hier onder volgende stevige heffingen gelden. Voor hen zal de Europese markt, als ze vanuit China willen blijven exporteren, dus een no-going area blijven gedurende die twee jaar. Tenzij ze riskante experimenten met bijvoorbeeld buitenlandse, door hen (voor)gefinancierde productie zijn gaan uitproberen (diverse signalen in de markt). Want bij ontdekking door de EC zal die route waarschijnlijk rücksichtslos worden doorgesneden, en lopen de (Europese) importeurs zeer hoge financiële risico's.

Definitieve heffingen gekwantificeerd
NB: heffingen gelden uitsluitend voor partijen die NIET hun handtekening onder de price-undertaking hebben gezet. Partijen die WEL genoemde regeling hebben ondertekend, betalen deze beide heffingen NIET.

  • Partijen die met EC hebben samengewerkt betalen een gemiddelde heffing van 47,7% (meerderheid van de exporteurs).
  • Partijen die geen gehoor hebben gegeven dan wel niet hebben "samengewerkt" met EC krijgen een heffing van 67,9% voor de kiezen. Geschat: minder dan 20% van Chinese export volume.
  • Deze heffingen bestaan uit een "anti-dumping" en een "anti-subsidie" component, en wel als volgt:
  • Met EC meewerkende bedrijven betalen tussen de 27,3% en 64,9% voor de "anti-dumping duty", niet meewerkende firma's voor dezelfde heffings-grondslag 53,4%.
  • Voor de "anti-subsidy duty" heffing geldt: tussen de 0% (Delsolar, die echter de hoogste "anti-dump heffing" voor de kiezen krijgt) en 3,5-11,5% voor de met EC meewerkende bedrijven, resp. 11,5% voor de niet meewerkende firma's.

EC verklaart dat deze maatregelen (inclusief de eerder genoemde "price undertaking") noodzakelijk zouden zijn voor het stoppen van de "downward spiral" m.b.t. de module prijzen. Duurzame (groene) groei is alleen mogelijk met een op duurzame leest gestoelde industrie. "Gestabiliseerde" prijzen zijn volgens de EC niet alleen goed voor de huidige productie, maar ook essentieel voor toekomstige investeringen.

Daar bovenop zou de beslissing van vandaag ook een "level playing field" voor de Europese DE industrie moeten creëren, ook al omdat die essentieel is voor het bereiken van de (ambitieuze) doelstellingen in duurzame energie. Oneerlijke handel in zonnepanelen zal "het milieu" niet gaan helpen, en kan niet worden verenigd met een gezonde mondiale zonne-energie industrie.

Anti-dumping case "verstopt"?
Vrij vaag blijft de EC over de exacte "status" van de parallel aan de "anti-dumping" onderzochte "anti-subsidie" zaak. Het laatste "officiële" bericht daar over was alweer van 7 augustus 2013. Ze suggereren in hun persbericht van 2 december 2013, dat die separaat te beoordelen "zaak" nu dus (ook) is ondergebracht in de "definitieve" maatregel ("undertaking ... has been extended to the anti-subsidy proceeding"). Maar mede ook gezien de er aan gekoppelde aparte heffings-grondslagen lijkt mij dat een te "zwakke" geste die mogelijk nog steeds in het voordeel van de Chinese partijen kan worden uitgelegd. Die geen recht doet aan de vele miljarden dollars cq. renminbi's die door diverse Chinese instanties (de Staat, provinciale en communale autoriteiten, zwaar door Chinese staatsdiensten beïnvloede cq. ge-cofinancierde bank-instellingen) in de eigen solar-industrie zijn gestoken. En die tot de dramatische mondiale overcapaciteit heeft geleid (twee maal het globaal afgezette volume). Waar de globale industrie nog dagelijks onder zucht en lijdt.

De hernieuwd bekrachtigde vaststelling door de Europese Commissie is in ieder geval, dat Chinese bedrijven hun zonnepanelen in Europa "ver beneden hun normale marktprijs" hebben verkocht, EN dat ze "illegale subsidies hebben ontvangen", waardoor "serieuze schade" aan de Europese PV module producenten is toegebracht.

EU Prosun
Het is dan ook niet vreemd, dat de branche-organisatie die de zaak aan de EU heeft voorgelegd, EU Prosun, al meteen op 2 december een eigen persbericht plaatste. Waarin ze weliswaar hun instemming geven m.b.t. de "definitieve" maatregel (continuering en zelfs uitbreiding van de combinatie price undertaking cq. heffingen voor niet-ondertekenaars). En dat zelfs een landmark decision doopten. Maar waarin ze direct ook aangeven, dat de 48% heffing slechts gedeeltelijk de enorme sommen kan compenseren die Chinese staats-instellingen in "world's biggest state planned economy" hebben gestoken om "Europese producenten uit te rangeren en ze hun eigen markt af te nemen" (woorden van EU Prosun president Milan Nitzschke, ook aanwezig tijdens het debat tijdens The Solar Future NL V in Eindhoven).

Het is dan ook niet vreemd dat in hetzelfde bericht wordt gesteld dat de afgesproken minimum prijs voor Chinese import modules als "veel te laag" wordt gekarakteriseerd, zelfs "lager dan de werkelijke productiekosten in China". En dat EU Prosun verwacht dat de al een tijd geleden ingediende klacht bij het Europese Hof zal "moeten" leiden tot het "null and void" verklaren van de afspraken die onder leiding van de Europese Commissie tot stand zijn gekomen (ditmaal in "definitieve" vorm voor de komende twee jaar).

Ook waarschuwt de organisatie dat bij gebleken misbruik van de "minimum prijs" regeling, het hele door EC opgetuigde "bouwwerk" gevaar kan lopen, met dramatische consequenties voor de betrokken Chinese partijen. Deze zouden bij gebleken misbruik ook de volledige importheffingen moeten gaan betalen.

Klein maar ook significant
Ondertussen is er ook al een "voorlopige" regeling getroffen voor de - qua financiële belangen - veel kleinere zaak rond (vermeende) illegale dumping van solar-glass door Chinese bedrijven. Renewable Energy World meldde dat deze sinds april lopende zaak inmiddels heeft geleid tot de vaststelling van maximaal 42,1 procent anti-dump heffingen voor vlakglas voor PV-modules van o.a. Zhejiang Jiafu Glass Co. en Xinyi PV Products (Anhui) Holdings Ltd. Zie de "Commission Regulation (EU) No 1205/2013", gepubliceerd op 26 november 2013.

Ongetwijfeld is het laatste woord over deze belangrijke zaken nog steeds niet gezegd. Anti-dump lobby organisatie Afase (momenteel 177 van 856 leden van NL origine, 21%) heeft in ieder geval nog niet officieel gereageerd.

EU imposes definitive measures on Chinese solar panels, confirms undertaking with Chinese solar panel exporters (2 december 2013)
EU imposes tariffs and minimum price on Chinese solar modules. European solar manufacturers welcome tariffs against Chinese dumping (2 december 2012, reactie EU Prosun, pdf)

Nagekomen
"Auf den Ursprung achten" (Photovoltaik.eu, 12 dec. 2013)
"Anti-Dumping Duties on Imports from China: Companies Circumventing Duties Face Heavy Penalties" (Rödl & Partner advocaten kantoor, 9 dec. 2013 - zware boetes verwacht voor PV importeurs EU die oorsprong hardware niet goed controleren, waarvan bij controle vastgesteld blijkt te worden dat die via omweg [toch] uit China zou kunnen komen)


27 november 2013: Zonneparken ja, zonneparken neen. Terwijl in Duitsland in september dit jaar er wederom 43 PV projecten groter dan 1 MWp waren aangemeld bij Bundesnetzagentur (totaal bijna 120 MWp), blijft het in Nederland hoofdpijn met de "solarparken". Alweer ruim een jaar geleden strandde bijvoorbeeld het plan voor een 1,2 MWp groot zonnestroompark met 5.500 Kyocera PV-modules in Oosterhesselen (Drenthe), wat door Zelziuz uitgevoerd zou worden voor de in 2010 opgerichte coöperatie. Maar dat plan knalde keihard op het feit dat er (a) vooraf leges aan de gemeente betaald moest worden. Geld wat de beginnende coöperatie helemaal niet had. En (b) dat er (natuurlijk) energiebelasting over de via het openbare net aan de "eindverbruikers" (coöperatieleden) doorgesluisde zonnestroom zou worden geheven door de Staat der Nederlanden (zie artikel bij Hieropgewekt.nl). Exit coöperatie, alle plannen daar werden op ijs gelegd. De website www.hesselnenergie.nl is niet meer functioneel.

Het is er niet veel beter op geworden, een trend die al medio februari dit jaar door Energeia werd gesignaleerd in een artikel met diverse voorbeelden. Op Pfixx Solar's Azewijn 1,8 MWp centrale (MEUR 1,8 crisis-subsidie provincie Gelderland voor goedkope, laag rendement hebbende Chinese amorf Si modules, 2011), Klepperstee Ouddorp (844 kWp, met 58 SDE 2009 "klein" beschikkingen!!, 2012), en de 437 kWp grote "pilot" vrije-veld installatie op Schiphol noord (zomer 2012) na, blijft het rommelen bij de realisaties van de "grotere PV-kneiters". Ik reken daarbij het door Eneco eind 2004 opgeleverde, 674 kWp grote PV-deelproject in Ecopark Waalwijk als "speciaal geval", omdat in dat met MEP geld gesubsidieerde project een peperdure dynamische ophang-constructie op de zuidwal van een afvalberg is gebruikt. Totaal onrealistisch om zoiets te herhalen in tijden van crisis.

Heel erg veel beter lijkt het er niet op te worden bij de "grotere vrije veld PV-projecten" (ik heb wel diverse kleintjes in een folder bij elkaar staan, met hoogstens een paar tiental panelen). Ook niet in tijden dat een "postcoderoos" uit de stoomketel van het Energieakkoord als kennelijk "lonkend perspectief" aan de horizon wenkt.

XL Businesspark Almelo (of véél kleiner...)
Waanzinnig megalomaan, in april 2012 werd bericht dat er een - maximaal - 17 MWp grote vrijeveld PV-installatie (geschat: zo'n 68.000 moderne 250 Wp panelen) op max. 23 hectare van het XL Businesspark bij Almelo zou moeten komen. Waarbij een bekende speler als Arcadis de aanbestedingsprocedure zou gaan organiseren. Het absurde project bleek na ruim een jaar onderzoek onhaalbaar (nog ver voordat er sprake was van postcoderoos gesodemieter in Nederland). RTV Oost meldde al op 27 juni 2013 dat de stekker er uit werd getrokken omdat zelfs met provinciale EN Rijkssubsidies het project niet rond gerekend bleek te kunnen worden. Lees: verliesgevend project. Kappen, dus. Althans: er wordt nog gekeken naar de haalbaarheid van een veel kleiner PV-parkje van 5 hectare. Dat zou maximaal nog maar om zo'n anderhalve MWp kunnen gaan. Kleiner dan het al in het voorjaar van 2011 opgeleverde, in Azewijn gerealiseerde amorf Si parkje...

Fort de Pol (doorstart hangt van gemeenteraad af)
Inmiddels is een 2,5 MWp project op een voormalige vuilstort op de bij industrieterrein de Mars getrokken Fort de Pol lokatie westelijk van Zutphen na een claim (22 november 2013) dat het er aan ging komen al binnen 2 dagen afgeschreven. En wel, omdat de gemeente kennelijk 70.000 Euro per jaar aan erfpacht wilde opstrijken, wat ontwikkelaar Bronsolar B.V. uit de gemeente al van meet af aan stelde niet te kunnen ophoesten. Omdat de partijen niet nader tot elkaar kwamen (Bronsolar B.V. bood de helft van de geeiste erfpacht), en daarmee de hele business-case in duigen zou vallen, postcoderoos of niet, gaan die plannen (voorlopig) niet door. Wel wordt er sowieso verder gewerkt aan andere theoretische lokaties, al moet daar openbaar voor worden aanbesteed. Het zou in totaal - met 17 miljoen Euro ruggesteun van de ook in windenergie en ... de luchtvaart actieve Amsterdamse investeerder GA-Finance - om zo'n 85.000 PV modules gaan. Indien daar stelselmatig 250 Wp zonnepanelen voor gekozen zouden worden (kan variëren per project), zou dat in totaal om een respektabel nieuw vermogen van 21,25 MWp moeten gaan. Nu nog "even" de realisatie dus, helaas met een "valse start" voor het eerste (kleinste: 10.000 panelen) project.

Pikant wederom is, dat geclaimd wordt (Energeia) dat het Fort de Pol project een SDE 2012 beschikking zou hebben. In de beschikkingenlijst van 1 juli 2013 (website Agentschap NL) is daar echter niets van terug te vinden. Energeia claimt in hun laatste stuk dat met het niet doorgaan van het project, de eerste van de 110 beschikkingen voor PV (status 10 dec. 2012: 3 miljoen Euro beschikt, theoretisch minimaal 17 MWp voor genoemde 110 projecten) dus alweer mogelijk in de prullenbak zou kunnen gaan belanden als er geen wijziging in het standpunt van de gemeente gaat komen, en deze project lokatie als verloren moet worden beschouwd. Alsof het al niet slecht genoeg gaat met de progressie van SDE in de PV-annalen van CertiQ...

Een tweede pikant punt is dat deze beslissing van gemeente Zutphen, de facto gemiste inkomsten van 2,1 miljoen Euro in 30 jaar tijd verwachte exploitatie (de helft als op het aanbod van Bronsolar zou zijn ingegaan), openlijk in twijfel wordt getrokken (erfpacht criticus op Twitter). Nog interessanter wordt dat als je de historie er bij gaat halen, want Fort de Pol heeft Zutphen eerder al 2 miljoen Euro aan een fors mislukte sanerings-operatie gekost.

Gennep de Brem
Ook megalomaan waren de plannen van de gemeenteraad (o.l.v. VVD en PvdA, maar met kennelijke goedkeuring van en samenspraak met SP...) in het noord-Limburgse Gennep, die maar liefst 75.000 zonnepanelen (theoretisch bijna 19 MWp, ruim tien maal de omvang van het uniek gefinancierde Solarpark Azewijn) in een "Duurzaam Energiepark de Brem" zouden willen gaan onderbrengen in de al stevig bekritiseerde postcoderoos. Dat park zou zuidoostelijk van het bij Gennep horende Heijen, zuidelijk van de A77 naar het Duitse Goch moeten worden ingericht op een van de vele geflopte nieuwe "bedrijfslokaties" van Nederland. Met een omvang van 26 "zwaar op de gemeentelijke begroting drukkende" hectare...

Ook die volstrekt onrealistische en zeer kritisch "ontvangen" plannen (al rap vlijmscherp geanalyseerd en met goede argumenten onderbouwd door de bekende Henri Bontenbal) zijn op het ijs gelegd (of in de doodskist, naar verkiezing). De Stichting Haalbaarheidsstudie duurzaam energiepark De Brem probeerde nog met een "Green Deal" met de overheid te redden wat er gered kon worden. Maar de initiatiefnemers o.l.v. voorzitter Luc Brouwers kregen lik op stuk bij de pogingen om de met veel moeite tijdens de Energieakkoord onderhandelingen "tot stand gekomen" postcoderoos van vier cijfers - voor dit "pilot" project om te toveren naar een roosje met maar drie cijfers.

De gevolgen van zo'n "gewenste politieke ingreep" voor het rekbare begrip "nabijheid" zijn niet mals, en die heb ik in het nu volgende stuk voor u grafisch zichtbaar gemaakt.

Consequenties 4 >> 3-cijferige postcoderoos - casus De Brem / Gennep

© Geodan http://maps.geodan.nl/nl/maps/indelingen.htm
(postcodegebieden aanvinken)

Betreffende postcode gebieden ingekleurd door Polder PV

Dit eerste plaatje geeft de positie van het "gewenste" PV-park (gele ster), en het hart van de daaruit volgende postcoderoos (rood), in het geval van het door het Energieakkoord ondersteunde concept "postcoderoos met 4 cijfers". Er omheen in geel de direct aangrenzende postcode gebieden waarvan bewoners in theorie "mee zouden mogen doen" aan genoemd project, omdat hun postcode gebied aan het centraal gelegen rode hart grenst. Dat is in dit specifieke geval al een fors gebied, de ingetekende pijl geeft een afstand weer van ruim 14 kilometer. Inwoners van bijvoorbeeld Ottersum, maar óók het Brabantse, westelijk van de Maas gelegen dorp Beugen, en het dik 14.000 inwoners tellende Boxmeer, zouden mee mogen doen met het in gemeente Gennep (Limburg) gesuggereerde zonnepark. Uitgesloten zijn echter de inwoners van het nabijgelegen Limburgse gehucht Ven-Zelderheide (PC 6599), wat vast niet erg "rechtvaardig" gevonden zou worden, mochten inwoners in zo'n - theoretisch - project willen participeren. Lees: slecht voor het lokale draagvlak, en slecht voor de sociale cohesie. Precies datgene wat de ondertekenaars van het Energieakkoord beslist NIET hadden bedoeld...

Zo'n concept zou - puur theoretisch - zijn "toegestaan" onder de huidige - sowieso al deels "discriminatie" uitlokkende condities. De initiatiefnemers van het PV park De Brem hebben echter te kennen gegeven dat ze in dit geval kennelijk uit te weinig potentiële klanten zouden kunnen "putten" om het voor hen veel te grote geplande PV-project rendabel te kunnen exploiteren. Nota bene, in de oorspronkelijke opzet ook nog eens met complete vrijstelling van EB, wat nooit door het kabinet geaccepteerd had geworden (wie niet waagt die niet wint of naief?).

Als we naar de vervolgens in de "Greendeal" onderhandelingen met Economische Zaken gevraagde driecijferige postcode gaan kijken, komt de postcode"roos" er voor dit mega-project compleet anders uit te zien, en is de impact enorm:

© Geodan http://maps.geodan.nl/nl/maps/indelingen.htm

De effecten van de vraag, "doe ons s.v.p. eventjes een driecijferige postcoderoos" zijn aanzienlijk. Niet veel minder dan de helft van het "toepasselijk" te verklaren gebied zou op het grondgebied van de provincie Noord-Brabant komen te liggen, westelijk van de Maas, en ook nog een stukje in provincie Gelderland. In rood nu het "hart" van de driecijferige postcoderoos, met in gele ster wederom de positie van het geplande mega-park. Heel Gennep, en ook de hierboven genoemde inwoners uit het gehucht Ven-Zelderheide zitten OK. Echter, in dit concept zouden óók inwoners mogen meedoen die vele kilometers verwijderd wonen van het projectgebied, tot soms ver in Noord-Brabant en zelfs Gelderland aan toe. O.a. in het Brabantse gehucht Landhorst, met PC 5445, helemaal links. Die mensen hebben natuurlijk "in principe niets te schaften" met zo'n fraai zonnepark in het Limburgse Gennep, als je van het Energieakkoord uitgangspunt "nabijheid" (cq. "betrokkenheid") zou uitgaan.

De afstand "in de breedte" van het totale postcoderoos gebied bedraagt al zo'n 26 kilometer (kleinste zwarte dubbele pijl). In de "lengte" is het nog veel erger. De 3-cijferige postcode"roos" rond het geplande project strekt zich over een afstand uit van maar liefst 42 kilometer (!!) in globaal NNW - ZZO richting (langste dubbele pijl). Vanaf de Heilig Landstichting zuidelijk van Nijmegen (PC 6564, in Gelderland). Met de Gelderse plaatsen Malden (11.624 inwoners) en Groesbeek (19.047 inwoners), en het Brabantse Cuijk (17.010 inwoners) als "legitieme" kandidaten (in de opvattingen van de initiatiefnemers van het "Green Deal" voorstel). Via Nieuw-Bergen, Well / Papenbeek, tot aan dit op ruim 21 km., ZZO van het projectgebied gelegen fraaie huis met aanpalende horeca/hostellerie aan de Maas (PC 5856, noordelijk van Arcen)...

Echter, ondanks deze enorme gevraagde verruiming van de "nieuwe postcode regels voor salderen voor verlaagde EB vóór de aansluiting", blijft zelfs deze imposante gebieds-expansie nog steeds discriminatie oproepen. Want de "slechts" 5,3 kilometer ZZW van het fysieke projectgebied domicilie hebbende inwoners van het - weliswaar Noord-Brabantse - gehucht Vortum-Mullem (blauwe cirkel en pijl, PC 5827) zouden vanwege die verruimde 3-cijferige postcoderoos nog steeds niet mee mogen doen. En konden zelfs onder de ruimhartige "opvattingen" van De Brem project planners dus niet op clementie rekenen...

U kunt het antwoord van Den Haag op uw vingers uittellen: dat was dus een zeer voorspelbaar "neen", géén "Green Deal" met De Brem. Waarbij de gevraagde aanpassing aan het postcoderoos concept "op dit moment niet opportuun" werd geacht. De initiatiefnemers verwoordden het in hun reactie op deze uitspraak van EZ aldus:

"Omdat wij dit een weinig bevredigend en zelfs een enigszins schofferend antwoord vonden, hebben wij nog een laatste poging gedaan in de vorm van een telefonisch overleg met de beleidsbepalende ambtenaar op het ministerie van Economische Zaken. Dit heeft geen resultaat opgeleverd."

Brief "Memo haalbaarheidsstudie duurzaam energiepark De Brem", door de initiatiefnemers verstuurd aan de leden en commissieleden van de gemeenteraad van Gennep (gedateerd 25 november 2013).

De initiatiefnemers besluiten hun brief met de bittere vaststelling, dat het geplande duurzame energiepark De Brem "nu niet haalbaar is". En trekken de stekker uit het spreekwoordelijke stopcontact.

Misschien tijd voor een stukje zelfreflectie, voor de project trekkers?

https://twitter.com/f_doff/status/405407638529134592

Consequenties hadden nog erger kunnen zijn
Ik hoef u trouwens ook niet te vertellen wat er had geschied als het gekozen "pilot" project gebied voor een "driecijferige" postcoderoos niet langs de Nederlands-Duitse grens had gelegen. Dan hadden de effecten voor het "toepasselijk te verklaren afzetgebied" bijna de helft groter geweest. En had u er vergif op in kunnen nemen, dat heel wat "grote" marktpartijen inclusief energiebedrijven heftig zouden hebben ingezet op zo'n lucratief "decentraal" PV-parkje...

Uitstapje
De Gennepers en postcoderoos fähige angehauchte Limburgers zullen het voorlopig dus moeten stellen met een toeristisch uitstapje naar vliegveld Weeze in het naburige - uiteraard Duitse - Nordrhein-Westfalen. Te doen met de fiets, 15 kilometer ZO waarts vanuit het centrum. Want daar ligt al sinds eind 2011 het grootste PV-project van die rijke Duitse deelstaat. 60.000 multikristallijne modules met een gezamenlijk vermogen van 14 MWp. Zo doen de Duitsers dat. Met het best georganiseerde, en meest succesvolle feed-in tarief systeem ter wereld. Het Erneuerbare Energien Gesetz. Beslist niet met een compleet artificieel, bureaucratisch construct genaamd "de postcoderoos"...

Conclusie
Het zal naar mijn inschatting niet het laatste project van vergelijkbare, of zelfs veel kleinere "orde" zijn* wat op de - door mij al lang gevreesde en regelmatig gesignaleerde - bureaucratische betonmuren zal stuklopen. Dat krijg je nu eenmaal, als je geen degelijke, in Wet vastgelegde, maar qua tariefstellingen bescheiden FIT regeling wilt optuigen. De crux waarom er zoveel fout blijft lopen op dit gebied in ons bizarre landje. "Energieakkoord" of niet...

* Een (niet uitputtend) overzichtje werd recent gegeven door Rogier Coenraads van Stichting Zonne-energie Wageningen, tijdens Sunday 2013. Waar ze tegen de giftige uitwassen van, onder anderen, een "niet passende" postcoderoos aanlopen voor het 2 MWp Keijenberg project. Die, als het al zou kunnen worden gerealiseerd, vooral ten goede zou komen aan inwoners van het naburige Bennekom - niet aan Wageningen. Lees ook Rogier's tweet van 26 november 2013...

Fort de Pol
"Bron Solar wíst wat onze vraagprijs was" (27 nov. 2013, De Stentor, ook, bewonderenswaardig, gepubliceerd op website Bronsolar B.V.)
"Toch nog even geen gigantisch zonnepark in Zutphen na financieel obstakel" (26 nov. 2013, Frank Straver, Energeia)
"Fort de Pol ideaal voor solarveld" (23 nov. 2013, op site Bronsolar B.V., De Stentor)
Meer berichten op nieuwsberichten sectie ontwikkelaar Bronsolar B.V.

Gennep De Brem
"Energieakkoord stimuleert beperkt deel zon pv" (29 nov. 2013, blog van Energieakkoord mede onderhandelaar Thijs de la Court (Lochem Energie), met reacties van Jan Willem Wesseldijk, secretaris van Stichting Haalbaarheidsstudie zonnepark Gennep, en Polder PV, die harde noten kraakt over de gedane suggestie "mogelijke participatie van over de grens wonende Duitsers")
"Grootste zonnepark van Nederland in Gennep: de stekker eruit" (27 nov. 2013, persbericht Duurzame Energiepark de Brem)
"Streep door Zonne-Brem" (27 nov. 2013, op site www.gennepnu.nl van Frank vd Broecke, met aangepast logo [zie tweet SM], en link naar hoogst interessante, inhoudelijke brief, die Luc Brouwers schreef, met de mededeling dat de knuppel in het hoenderhok werd gegooid voor de voortzetting van dit - voor Nederlandse begrippen - reusachtige project)
"Zonnepark Gennep: ambitieus of ondoordacht?" (19 feb. 2013, vlijmscherpe analyse van Henri Bontenbal)

Postcoderoos deliberaties (selectie)
Polder PV's geïllustreerde gedachten experiment. Fictieve casus: "Ger, woonachtig op de #Hondsroos te Dedemsvaart participeert via postcoderoos constructie in PV-project in west-Hardenberg, vind knappe vrouw Els, trouwt met haar en gaat bij haar inwonen op #Klaproos in Hardenberg. Hij kan vervolgens zijn zorgvuldige investering met verlaagde energiebelasting op zijn buik schrijven, ook al blijft hij "in de buurt wonen". Want: postcoderoos gesodemieter. Inleiding, deel 1, deel 2, toegift 1, nog veel leukere toegift 2 (dak bestaat écht!, situatie echter puur speculatief).

Polder PV relativeert. "Terwijl NEEderland neuzelde over #postcoderoos-jes en #oldtimer taxaties zat Duitsland 10h op 22 GW uit wind en zon" (4 nov. 2013)

Polder PV onderzocht zijn eigen postcode roosje en kwam tot een verrassende conclusie... "Toch aardig, dat iemand uit Kerkehout/Wassenaar mee mag doen in #postcoderoos #Stevenshof Leiden..." (3 november 2013).

"De postcoderoos als nabijheidscriterium een goed idee?" (Okt. 2013, Burobontenbal van Henri Bontenbal, fenomenale analyse van een bureaucratisch fenomeen)

Frank Doff op Twitter: "@HenriBontenbal dit is de mijne #winning #postcoderoos" (2 sep. 2013)

#Postcoderoos Meer, op Twitter, natuurlijk...

Goed nieuws
Van Ameland (6 MWp!!!) vooralsnog geen hoofdpijn vernomen. Ze kregen € 2.653.445 uit het Waddenfonds toegekend voor het in de zomer van 2014 te starten, 10 hectare grote PV-park plan op het vliegveld bij Ballum (bericht 10 oktober 2013). Een aardige warming-up voor dat project, waar velen stinkend jaloers naar zullen kijken... Want die 2,7 miljoen is "een zekerheid". Die weinig andere spelers zullen "krijgen"...

Solar Campus Purmerend, die ook voor 6 MWp gaat, heeft vanavond, kwart over negen, 542 zonnepanelen verdeeld over 44 intekenaars als voorinschrijvers in de annalen staan (gemiddeld ruim 12 modules per inschrijver). Zie homepage website. Ze "moeten" nog 22.916 zonnepanelen verdelen (2,3% is "binnen"). Alle begin is moeilijk. Ook Euroborg heeft het - met de flink rond getoeterde 1miljoenwatt.nl actie voor de eerste 300 kWp - na een moeizaam verlopen campagne - uiteindelijk gehaald (eerste deelproject met 574 panelen, tweede in de steigers)...

Toetje
Als u nog niet genoeg heeft van de valkuilen, prikkeldraad versperringen, omleidingen, bermbommen, en wat al dies meer zei bij "het nieuwe salderen", "postcoderoos utopieën", en al dan niet "politiek gewilde bewoners-participatie" in zaken zonnestroom, moet u vooral ook deze twee onrustbarende stukjes nog even lezen, en daarna met een aspirine tablet of twee de koffer in:

"Minister Kamp wil lokale zonne-energie alsnog de nek omdraaien" (24 november 2013, Duurzaamnieuws.nl)

"Kansloos" (18 november 2013, woedende "energie optimist", Jan Willem Zwang, van Greenspread, over Henk Kamp's recentste "onverwachte post-Energieakkoord ingreep". Met "stemadvies"...)


26 november 2013: De cirkel is weer rond: zonnepanelen in/uit de woestijn. Polder PV is in 2004 begonnen als een monitoring site voor de eigen zonnepanelen. Maar al snel werd het een "politiek strijdtoneel" sinds D66 minister Laurens Jan Brinkhorst van Economische Zaken onzin begon uit te kramen. Die wilde zonnepaneeltjes kennelijk alleen in de "woestijnlanden", omdat ze het daar blijkbaar "het beste" zouden doen. Dat onwaarschijnlijke polderkolder statement is nog steeds een van de krachtige fossiele brandstoffen waarmee de drive van Polder PV wordt gevoed. Want fotonen vallen op elke plek op de aardbol, en ze zijn voor iedereen gratis uit de lucht te oogsten.

Er is net weer een leuke "back-to-the-future" draai aan gegeven, aan die memorabele onzin van Brinkhorst. En wel door exact datzelfde ministerie van Economische Zaken. Ditmaal in de persoon van tijdelijk troonpretendent Henk Kamp, van de (op het gebied van neoliberaal beleid) tegen D66 aan schurkende VVD. Die bezocht met de nodige export-willige zakenlieden het diep in olie- en aardgas-zaken gedompelde sjeikdom Qatar. De natie met het hóógste mondiale groei percentage van de CO2 uitstoot in de "Kyoto" periode 1990-2012. Een onaangetaste, unparallelled 372 procent meer, volgens Cerina.org...

Desondanks - of misschien wel juist daarom (?) - waren twee van de contracten die in die verbijsterende CO2 broeikas werden ondertekend "solar related". Die handtekeningen werden gezet op zondag 24 november 2013. Enkele dagen na de Solar Qatar Summit in het Grand Hyatt Doha hotel, waar 200 "industry stakeholders" van gedachten wisselden over de toekomst van zonne-energie in dit van fossielen doordrenkte land. Een van de sessies daar was getiteld "Developing and Implementing New Technology – an update on new technology development and the further research required for success in the regional market".

Bekende Nederlandse spelers doemen op aan de Perzische Golf
De op zondag ondertekende contracten waren niet
zomaar "zonne-gerelateerd". Maar wederom gebaseerd op Nederlandse hersencel-activiteit, gekanaliseerd door de briljante onderzoekers in de ECN laboratoria. Die eerder al de Chinezen, in samenwerking met Tempress/Amtech Systems, Inc., aan de n-type cel structuur hebben geholpen. Waarmee momenteel zonnecellen productie kampioen Yingli (2,3 GWp PV-modules verkocht in 2012) goede zaken doet in de vorm van hun hoog-efficiënte producten bevattende Panda module lijn.

Een ander brainchild van ECN is de metal-wrap-through (MWT) cel die het oude Solland Solar als SunWeb® onder licentie had genomen. Waarmee echter geen commerciële productie werd gerealiseerd. Wel kwamen op een gegeven moment datasheets met IEC certificatie beschikbaar van een eerste module lijn. Maar zoals bekend, werd de klassieke H-cel productie van Solland verkocht aan Pufin Group. En SunWeb® eindigde uiteindelijk voor peanuts bij Cencorp in Finland, zonder dat daar tot nog toe al iets concreets uitgekomen lijkt te zijn. Wel is er een pagina "special products" waarin werk aan de Conductive Back Sheet technologie wordt getoond die voor SunWeb® modules ingezet zou moeten worden.

Eurotron
Echter, ondertussen heeft een vroege Nederlandse partner in het SunWeb® verhaal, die al veel eerder productiestraten had ontworpen voor het volautomatisch insereren van deze "back-contact" cellen in een innovatief module concept, Eurotron uit Bleskensgraaf, niet stilgezeten. Al heel snel werd, samen met ECN, samenwerking gezocht met Canadian Solar (persbericht 15 sep. 2009!), die zelfs op beurzen al rap eigen, spectaculair mooi ogende MWT (ELPS) modules liet zien (foto's onder "Kader curiosa" in artikel 28 augustus 2011). Ook al zijn die nog steeds geen succes, wat zeer waarschijnlijk te maken heeft met de veel te lage prijzen voor standaard PV-modules waar de hele sector onder zucht en kreunt. ECN heeft zelfs met Eurotron al vroeg nog een andere Chinese zonnecellen reus, JA Solar benaderd, met hun MWT technologie (bericht 25 juni 2010).

Dat alles heeft ECN en Eurotron er kennelijk niet van weerhouden om andere partners te gaan zoeken waar mogelijk (?) meer succes van valt te verwachten, gezien de enorme kapitalen die in theorie ter beschikking staan, verkregen uit lucratieve olie- en aardgas-baten.

Qatar - woestijn in optima forma
En dan komen we terug bij het woestijnachtige begin. Want Eurotron heeft onder het goedkeurende oog van "onze" minister Henk Kamp, die na een periode van 4 jaar "rust" middels een "overgangsregeling" het salderen van zonnestroom in eigen land waarschijnlijk naar het sterfhuis gaat (laten) begeleiden, haar handtekening gezet. En wel in de woestijnstaat Qatar aan de olie- en gas-rijke Perzische Golf.

Eurotron zou daar de komende maanden voor miljoenen Euro's een "high-tech" productielijn gaan bouwen voor een niet nader benoemde inheemse, "Qatari" fabrikant van zonnepanelen. Er is een duidelijke verwijzing naar de MWT ervaring van Eurotron, want in het EZ persbericht wordt "een nieuw type zonnepaneel" genoemd, wat "efficiënter is dan de huidige generatie". En dat kan niets anders zijn dan de door ECN ontwikkelde, en door Eurotron commercieel in de praktijk gebrachte MWT module. Daarvan wordt geclaimd dat dit type "10% meer energie uit zonlicht" zou halen dan "de huidige" panelen (zie ook eerdere artikelen gelinkt via mijn verwijzingen).

Het is mogelijk dat de partner uit Qatar QSTec zou kunnen betreffen, al is dat niet zeker. Dat bedrijf is een mogelijke reddende engel van het in zwaar weer verkerende Duitse SolarWorld, wat als het grootste overgebleven PV-bedrijf gezien kan worden bij de oosterburen. Met een zeer lange ervaring in alle aspecten van de productie keten, van de ruwe grondstof tot en met de afzet van modules aan de eindverbruikers. De huidige QSTec aandeelhouders zijn: Qatar Foundation for Education, Science and Community Development (70%), SolarWorld AG (29%), resp. Qatar Development Bank (1%). Ze hebben grootse plannen (pdf): een samen met SolarWorld ontworpen polysilicon fabriek wordt momenteel gebouwd (aanvang: 8.000 metric ton/jaar), en QSTec zou eind 2014 maar liefst 1,8 GW aan PV capaciteit in eigen land willen hebben gerealiseerd (!!!).

Als de samenwerking met Eurotron inderdaad met deze firma zou zijn aangegaan, zou het wel pikant zijn. Want ECN heeft met haar MWT technologie de Chinese Reus Yingli via hun succesvolle Panda module lijn zeer stevig in het zadel geholpen. SolarWorld is daarentegen de drijvende kracht achter het onderzoek van de Europese Commissie naar dumping en illegale subsidies op Chinese import modules (voorlopig resultaat: "price undertaking" per 6 augustus 2013)...

Ook ECN mocht een handtekening zetten, daar in dat 11.437 km² "kleine", in de Perzische Golf gelegen sjeikdom. Er wordt een nieuw onderzoeksinstituut opgericht voor de ontwikkeling van PV-modules die opgewassen zijn tegen de soms barbaarse lokale omstandigheden. Daarvan zijn bijvoorbeeld de enorme, langdurige hitte ("subtropical dry, hot desert climate", zomer temperaturen regelmatig 50 graden Celsius, gortdroog, zo'n 100 mm. regenval/jaar), en heftige erosie dan wel "bedekking" door soms enorme zandstormen de toughest nuts to crack. Ervaring die trouwens recent ook al is opgedaan voor andere systeem componenten van zonnestroom genererende centrales door de projectontwikkelaar Phoenix Solar AG in het grootste PV park van het aanpalende Saoedi Arabië, het 3,55 MWp grote KAPSARC project met Suntech modules in Riyadh. Daar werden de combinatie-boxen waar alle strings van de zonnepanelen arrays bij elkaar komen in een goed gekoeld gebouw geplaatst samen met de omvormer stations om oververhitting te voorkomen (download project sheet van speciale pagina Phoenix).

Brinkie's natte droom
En dus zou het best kunnen gaan gebeuren dat een klein deel van Brinkhorst's natte droom uit gaat komen. Of alle daar geproduceerde MWT modules ook daadwerkelijk in de kurkdroge woestijnen van Qatar afgezet zullen gaan worden is natuurlijk nog de vraag. Maar geproduceerd gaan ze daar beslist worden, als het aan de contract ondertekenaars ligt. Met wederom een vet Nederlands aandeel...

Eurotron, ECN: gefeliciteerd!

Nederlandse technologie in het zonnetje (24 nov. 2013, het bericht wat nu op de site van EZ staat is de oorspronkelijk in het artikel opgenomen foto van de plechtigheid, beschikbaar als download bij Polder PV, kwijtgeraakt...)
Qatar to use Dutch renewable technology for solar (Dutch Daily News, 25 nov. 2013)
Eurotron gaat zonnecelproductiemachines leveren aan Qatar (Solar Magazine, 25 nov. 2013)


© 2013-2014 Peter J. Segaar/Polder PV, Leiden (NL)
^
TOP